KH¤NG Cã G× QUý H¥N §éC LËP, Tù DO!

Hå CHÝ MINH TOµN TËP
XUÊT B¶N LÇN THø BA
THEO quyÕt ®Þnh cñA
BAN BÝ TH¦ TRUNG ¦¥NG
§¶NG CéNG S¶N VIÖT NAM
Sè

299-q®/TW,

NGµY

TH¸NG 4 N¡M 2010

6

Héi ®ång xuÊt b¶n
Tr−¬ng TÊn Sang

Chñ tÞch Héi ®ång

T« Huy Røa

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

Phan DiÔn

ñy viªn Héi ®ång

Lª V¨n Dòng

ñy viªn Héi ®ång

Lª H÷u NghÜa

ñy viªn Héi ®ång

§ç Hoµi Nam

ñy viªn Héi ®ång

NguyÔn Duy Hïng

ñy viªn Héi ®ång

Ban chØ ®¹o x©y dùng b¶n th¶o
Lª H÷u NghÜa

Tr−ëng ban

Ph¹m Hång Ch−¬ng

Phã tr−ëng ban

NguyÔn Kh¸nh BËt

ñy viªn

NguyÔn Duy Hïng

ñy viªn

nhãm x©y dùng b¶n th¶o tËp 4
L£ V¡N TÝCH

Tr−ëng nhãm

L£ TRUNG KI£N
Vò V¡N THUÊN
NG¤ V¡N TUYÓN
NGUYÔN THÞ L¦¥NG UY£N

hå chÝ minh
toµn tËp
XuÊt b¶n lÇn thø ba

4
1945 – 1946

Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - Sù THËT
Hµ Néi - 2011

VII

Lêi giíi thiÖu tËp 4
TËp 4 cña bé s¸ch Hå ChÝ Minh Toµn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø ba, bao gåm
nh÷ng t¸c phÈm, bµi viÕt, bµi nãi, ®iÖn v¨n, th− tõ... (gäi chung lµ t¸c phÈm)
cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh viÕt tõ ngµy 2-9-1945 ®Õn hÕt n¨m 1946.
Më ®Çu tËp 4 lµ kiÖt t¸c Tuyªn ng«n §éc lËp cña n−íc ViÖt Nam D©n chñ
Céng hßa, tæng kÕt nh÷ng gi¸ trÞ chung cña nh©n lo¹i trong cuéc ®Êu tranh v×
quyÒn b×nh ®¼ng thiªng liªng cña c¸c d©n téc vµ tiÕn tr×nh ®Êu tranh v× nÒn ®éc
lËp cña nh©n d©n ViÖt Nam. Tuyªn ng«n §éc lËp lµ ¸ng v¨n lËp quèc vÜ ®¹i, lµ
v¨n kiÖn cã gi¸ trÞ cao vÒ t− t−ëng, lý luËn cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh, tuyªn
ng«n tr−íc toµn thÕ giíi vÒ kû nguyªn ®éc lËp cña d©n téc ViÖt Nam, ®ång thêi
thÓ hiÖn râ thiÖn chÝ hßa b×nh vµ quyÕt t©m s¾t ®¸ cña nh©n d©n ta quyÕt b¶o
vÖ nÒn ®éc lËp míi giµnh l¹i ®−îc sau h¬n 80 n¨m ph¶i sèng d−íi ¸ch cai trÞ cña
®Õ quèc x©m l−îc.
Néi dung næi bËt cña nh÷ng t¸c phÈm trong tËp 4 ph¶n ¸nh nhiÒu ho¹t ®éng
s«i næi, phong phó vµ s¸ng t¹o cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh - vÞ Chñ tÞch ®Çu tiªn cña
n−íc ViÖt Nam míi - tr−íc mu«n vµn khã kh¨n vÒ kinh tÕ, qu©n sù, chÝnh trÞ, x·
héi sau C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m. ChÝnh ë thêi ®iÓm cùc kú quan träng vµ ®Çy thö
th¸ch nµy, ý chÝ ®éc lËp d©n téc vµ thiªn tµi cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· ®−îc
thÓ hiÖn vµ táa s¸ng. Ng−êi ®· nh¹y bÐn vµ s¸ng suèt chän lùa nh÷ng ®èi s¸ch
®óng ®¾n, gi¶i quyÕt kÞp thêi vµ cã hiÖu qu¶ nh÷ng nhiÖm vô v« cïng phøc t¹p,
khã kh¨n; b×nh tÜnh chÌo l¸i con thuyÒn c¸ch m¹ng ViÖt Nam v−ît qua ghÒnh
th¸c hiÓm nguy, tiÕn lªn phÝa tr−íc.
TËp 4 Hå ChÝ Minh Toµn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø ba, ph¶n ¸nh s©u s¾c t−
t−ëng, ®−êng lèi, chiÕn l−îc, s¸ch l−îc còng nh− n¨ng lùc tæ chøc thùc tiÔn vµ
sù chØ ®¹o s¸ng suèt, tµi t×nh cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vµ §¶ng ta ®Ó x©y

VIII

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

dùng thµnh c«ng chÝnh quyÒn nhµ n−íc míi vµ tæ chøc æn ®Þnh ®êi sèng cña
c¸c tÇng líp nh©n d©n sau c¸ch m¹ng. §iÒu nµy ®−îc thÓ hiÖn ngay trong
phiªn häp ®Çu tiªn cña ChÝnh phñ l©m thêi n−íc ViÖt Nam míi ngµy 3-91945. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· chñ ®éng ®Ò ra 6 nhiÖm vô cÊp b¸ch cÇn gi¶i
quyÕt nh»m ®¸p øng nh÷ng ®ßi hái tr−íc m¾t cña nh©n d©n lµ chèng n¹n ®ãi;
chèng n¹n dèt vµ c¸c tÖ n¹n x· héi kh¸c; thùc hiÖn tæng tuyÓn cö víi chÕ ®é
phæ th«ng ®Çu phiÕu; thùc hiÖn cÇn, kiÖm, liªm, chÝnh; xo¸ bá thuÕ th©n, thuÕ
chî, thuÕ ®ß; thùc hiÖn tÝn ng−ìng tù do vµ l−¬ng gi¸o ®oµn kÕt...
Nh»m tõng b−íc kh¾c phôc n¹n mÊt mïa, ®ãi kÐm, Ng−êi viÕt th− göi
®ång bµo toµn quèc ra søc cøu ®ãi, h« hµo nh©n d©n chèng n¹n ®ãi vµ coi
"cuéc chèng n¹n ®ãi còng nh− cuéc chèng ngo¹i x©m" (tr.109). Trong th−
Göi n«ng gia ViÖt Nam, Ng−êi khÈn thiÕt kªu gäi: "T¨ng gia s¶n xuÊt! T¨ng
gia s¶n xuÊt ngay! T¨ng gia s¶n xuÊt n÷a! ... §ã lµ c¸ch thiÕt thùc cña
chóng ta ®Ó gi÷ v÷ng quyÒn tù do, ®éc lËp" (tr.135). Trong bµi T¹i sao d©n
ta ®ãi? Cøu ®ãi ph¶i thÕ nµo?, Ng−êi ®· chØ ra cho mäi ng−êi th¸i ®é tÝch cùc
nhÊt lµ “ph¶i cïng ChÝnh phñ thi hµnh cÊp tèc c¸c ph−¬ng ph¸p cÇn thiÕt ®Ó
cøu v·n t×nh thÕ, chø kh«ng thÓ ngåi ®ã thë dµi, nghe nh÷ng lêi tuyªn truyÒn
kh«ng gióp Ých g× cho ta mµ chØ lµm yÕu, lµm n¶n lßng ta” (tr.126). Ng−êi
chØ râ mèi quan hÖ kh¨ng khÝt gi÷a kh¸ng chiÕn vµ cøu ®ãi: “Chóng ta cã
hai nhiÖm vô cèt yÕu, quan träng nh− nhau: Kh¸ng chiÕn vµ cøu ®ãi. Ph¶i
kh¸ng chiÕn ®Ó cøu ®ãi, mµ ph¶i cøu ®ãi míi kh¸ng chiÕn ®−îc” (tr.127).
Cïng víi viÖc ®Ò cao tinh thÇn nh−êng c¬m sÎ ¸o, Ng−êi g−¬ng mÉu thùc
hiÖn tr−íc: "Cø 10 ngµy nhÞn ¨n mét b÷a, mçi th¸ng nhÞn 3 b÷a. §em g¹o ®ã
(mçi b÷a mét b¬) ®Ó cøu d©n nghÌo" (tr.33).
Song hµnh víi ChiÕn dÞch diÖt giÆc ®ãi, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ph¸t ®éng
ChiÕn dÞch diÖt giÆc dèt víi ph−¬ng thøc: "Nh÷ng ng−êi ®· biÕt ch÷ h·y d¹y cho
nh÷ng ng−êi ch−a biÕt ch÷... Vî ch−a biÕt th× chång b¶o,... cha mÑ kh«ng biÕt th× con
b¶o ..." (tr.40-41). Do ®ã, chØ trong thêi gian ng¾n, h¬n hai triÖu ng−êi ®· biÕt ®äc,
biÕt viÕt.
Lµ ng−êi s¸ng lËp ra n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hßa vµ trªn c−¬ng vÞ Chñ
tÞch ChÝnh phñ l©m thêi, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®Æc biÖt quan t©m ®Õn viÖc sím
kh¼ng ®Þnh tÝnh hîp ph¸p cña Nhµ n−íc míi. Do ®ã, ngay trong cuèi th¸ng
9-1945, Ng−êi ®· ký S¾c lÖnh vÒ tæng tuyÓn cö, lµ S¾c lÖnh thµnh lËp ñy ban dù
th¶o HiÕn ph¸p, ®ång thêi tiÕn hµnh ngay viÖc x©y dùng vµ chÊn chØnh bé m¸y

LêI GIíI THIÖU TËP 4

IX

chÝnh quyÒn c¸c cÊp, thÓ hiÖn ®−îc b¶n chÊt tèt ®Ñp cña chÕ ®é míi. Trong Th−
göi Uû ban nh©n d©n c¸c kú, tØnh, huyÖn vµ lµng, Ng−êi nh¾c nhë: "C¸c c¬ quan
cña ChÝnh phñ tõ toµn quèc cho ®Õn c¸c lµng, ®Òu lµ c«ng béc cña d©n, nghÜa lµ
®Ó g¸nh viÖc chung cho d©n, chø kh«ng ph¶i ®Ó ®Ì ®Çu d©n nh− trong thêi kú d−íi
quyÒn thèng trÞ cña Ph¸p, NhËt.
ViÖc g× lîi cho d©n, ta ph¶i hÕt søc lµm.
ViÖc g× h¹i ®Õn d©n, ta ph¶i hÕt søc tr¸nh.
Chóng ta ph¶i yªu d©n, kÝnh d©n th× d©n míi yªu ta, kÝnh ta" (tr. 64-65).
Ng−êi ®· v¹ch râ "Nh÷ng lÇm lçi rÊt nÆng nÒ" trong mét sè c¸n bé, nh−: cËy
thÕ, hñ ho¸, t− tóng, chia rÏ, kiªu ng¹o vµ chØ râ: "Ai ®· ph¹m nh÷ng lÇm lçi trªn
nµy, th× ph¶i hÕt søc söa ch÷a; nÕu kh«ng tù söa ch÷a th× ChÝnh phñ sÏ kh«ng
khoan dung" (tr.66).
NhiÒu t¸c phÈm trong tËp 4 thÓ hiÖn ý chÝ ®Êu tranh ngoan c−êng cho ®éc lËp,
thèng nhÊt cña Tæ quèc vµ tù do, h¹nh phóc cña nh©n d©n cña Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh. Tr¶ lêi c¸c nhµ b¸o n−íc ngoµi sau khi Quèc héi giao quyÒn Chñ tÞch n−íc,
Ng−êi kh¼ng ®Þnh: "T«i chØ cã mét sù ham muèn, ham muèn tét bËc, lµ lµm sao cho
n−íc ta ®−îc hoµn toµn ®éc lËp, d©n ta ®−îc hoµn toµn tù do, ®ång bµo ai còng cã
c¬m ¨n ¸o mÆc, ai còng ®−îc häc hµnh" (tr.187).
T− t−ëng cña Ng−êi lu«n lu«n nhÊt qu¸n vµ thèng nhÊt víi ho¹t ®éng thùc
tiÔn lµ ®éc lËp d©n téc kh«ng thÓ t¸ch rêi víi thèng nhÊt Tæ quèc. V× vËy, khi thùc
d©n Ph¸p trë l¹i x©m chiÕm Nam Bé, hßng t¸ch Nam Bé ra khái n−íc ViÖt Nam,
Ng−êi kiªn ®Þnh lËp tr−êng ch©n lý: "§ång bµo Nam Bé lµ d©n n−íc ViÖt Nam.
S«ng cã thÓ c¹n, nói cã thÓ mßn, song ch©n lý ®ã kh«ng bao giê thay ®æi!" (tr.280).
Ng−êi lu«n lu«n bµy tá t×nh c¶m s©u s¾c víi ®ång bµo Nam Bé vµ quyÕt t©m thèng
nhÊt ®Êt n−íc: "Mét ngµy mµ Tæ quèc ch−a thèng nhÊt, ®ång bµo cßn chÞu khæ, lµ
mét ngµy t«i ¨n kh«ng ngon, ngñ kh«ng yªn. T«i tr©n träng høa víi ®ång bµo r»ng:
Víi quyÕt t©m cña ®ång bµo, víi quyÕt t©m cña toµn thÓ nh©n d©n, Nam Bé nhÊt
®Þnh trë l¹i cïng th©n ¸i chung trong lßng Tæ quèc" (tr.470).
§èi víi Chñ tÞch Hå ChÝ Minh, ®éc lËp, thèng nhÊt cña Tæ quèc ph¶i g¾n víi tù do,
h¹nh phóc cña nh©n d©n. V× vËy, Ng−êi nhiÒu lÇn nh¾c nhë: "NÕu n−íc ®éc lËp mµ d©n
kh«ng h−ëng h¹nh phóc tù do, th× ®éc lËp còng ch¼ng cã nghÜa lý g×" (tr.64).

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

X

§øng v÷ng trªn nguyªn t¾c ®éc lËp, thèng nhÊt vµ toµn vÑn l·nh thæ, Ng−êi ®Ò
ra s¸ch l−îc ngo¹i giao mÒm dÎo, linh ho¹t phï hîp víi tõng thêi ®iÓm lÞch sö,
nh»m tõng b−íc ph©n ho¸, lo¹i trõ c¸c thÕ lùc thï ®Þch, tranh thñ thêi gian cñng cè
vµ ph¸t triÓn lùc l−îng c¸ch m¹ng. V× vËy, trong hoµn c¶nh hiÓm nghÌo cña ®Êt
n−íc sau C¸ch m¹ng Th¸ng T¸m, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· chÌo l¸i con thuyÒn
c¸ch m¹ng v−ît qua c¬n sãng giã hiÓm nguy gi÷ v÷ng thµnh qu¶ c¸ch m¹ng.
§¹i ®oµn kÕt d©n téc lµ mét t− t−ëng lín cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh. V× vËy,
trong tiÕn tr×nh l·nh ®¹o c¸ch m¹ng, Ng−êi kh«ng ngõng ch¨m lo vµ më réng khèi
®¹i ®oµn kÕt d©n téc. Ng−êi chñ tr−¬ng thµnh lËp Héi Liªn hiÖp quèc d©n ViÖt Nam
(Liªn ViÖt) nh»m tËp hîp mäi ng−êi ViÖt Nam yªu n−íc trong mét mÆt trËn d©n téc
thèng nhÊt réng r·i. Nh÷ng t¸c phÈm trong tËp s¸ch nµy tá râ niÒm tin cña Ng−êi
vµo lßng yªu n−íc cña c¸c giíi ®ång bµo, vµ kªu gäi mäi ng−êi h¨ng h¸i tham gia
vµo sù nghiÖp b¶o vÖ nÒn ®éc lËp cña Tæ quèc võa míi giµnh ®−îc.
TËp 4 Hå ChÝ Minh Toµn tËp, xuÊt b¶n lÇn thø ba, ®· bæ sung thªm nhiÒu th−
tõ vµ ®iÖn v¨n cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh göi: Liªn hîp quèc, nh÷ng ng−êi ®øng ®Çu
c¸c n−íc lín cïng ChÝnh phñ vµ nh©n d©n nhiÒu n−íc, kªu gäi sù gióp ®ì vÒ vËt chÊt
®èi víi nh©n d©n ViÖt Nam, chñ ®éng bµy tá t×nh ®oµn kÕt h÷u nghÞ víi nh©n d©n
Ph¸p, Mü vµ th¸i ®é s½n sµng hîp t¸c trªn tinh thÇn tin cËy lÉn nhau... Trong bèi
c¶nh phøc t¹p cña t×nh h×nh quèc tÕ vµ trong n−íc lóc bÊy giê, nh÷ng v¨n kiÖn ngo¹i
giao ®ã ®· thÓ hiÖn s¸ch l−îc ngo¹i giao mÒm dÎo, linh ho¹t, kh«n khÐo cña Chñ tÞch
Hå ChÝ Minh vµ cña §¶ng ta nh»m kªu gäi sù ñng hé cña ChÝnh phñ vµ nh©n d©n c¸c
n−íc ®èi víi nÒn ®éc lËp cña ViÖt Nam.
ChuyÕn ®i th¨m chÝnh thøc n−íc Ph¸p tõ ®Çu th¸ng 6 ®Õn cuèi th¸ng
10 - 1946 cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh theo lêi mêi cña ChÝnh phñ Ph¸p còng
nh»m môc ®Ých gi−¬ng cao ngän cê ®éc lËp vµ thiÖn chÝ hoµ b×nh cña d©n téc
ViÖt Nam. Tuy nhiªn, do ©m m−u cña c¸c thÕ lùc thùc d©n, Héi nghÞ
Ph«ngtenn¬bl« ®· thÊt b¹i. Trong bèi c¶nh bÊt lîi Êy, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®·
chñ ®éng ký víi Ph¸p b¶n T¹m −íc ngµy 14-9-1946 nh− lµ mét nç lùc cuèi cïng
nh»m cøu v·n nÒn hoµ b×nh ®ang bÞ ®e däa bëi cuéc chiÕn tranh mµ c¸c thÕ lùc
thùc d©n ph¶n ®éng Ph¸p ®ang r¸o riÕt chuÈn bÞ.

LêI GIíI THIÖU TËP 4

XI

Trë vÒ n−íc, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh chñ ®éng vµ gÊp rót chØ ®¹o mäi mÆt ®Ó qu©n
vµ d©n s½n sµng b−íc vµo cuéc kh¸ng chiÕn mµ phÝa ViÖt Nam kh«ng mong ®îi.
Ng−êi chØ ®¹o ph¸t triÓn c¸c lùc l−îng vò trang nh©n d©n, x©y dùng vµ më réng c¨n
cø ®Þa ViÖt B¾c. D−íi bót danh Q.T. vµ Q.Th., Ng−êi cho c«ng bè trªn b¸o Cøu quèc
hµng lo¹t bµi viÕt vÒ chiÕn l−îc, chiÕn thuËt qu©n sù; vÒ c¸ch ®¸nh du kÝch... ®Ó trang
bÞ tri thøc qu©n sù vµ x¸c ®Þnh ®−êng lèi, ph−¬ng h−íng c¬ b¶n cho cuéc kh¸ng chiÕn
l©u dµi. Ng−êi thµnh lËp ChÝnh phñ liªn hiÖp kh¸ng chiÕn, x©y dùng mét chÝnh phñ
toµn quèc "cã ®ñ nh©n tµi Trung, Nam, B¾c tham gia", ®ñ søc l·nh ®¹o toµn d©n tiÕn
hµnh kh¸ng chiÕn ®Õn th¾ng lîi hoµn toµn. §Çu th¸ng 11-1946, Ng−êi viÕt b¶n ChØ
thÞ C«ng viÖc khÈn cÊp b©y giê, x¸c ®Þnh râ tÝnh chÊt vµ nhiÖm vô cña cuéc kh¸ng
chiÕn. §ã sÏ lµ cuéc kh¸ng chiÕn toµn diÖn, c¶ vÒ qu©n sù, kinh tÕ, chÝnh trÞ, giao
th«ng. §ã sÏ lµ cuéc kh¸ng chiÕn tr−êng kú vµ "rÊt gay go, cùc khæ". Ng−êi chØ râ, lùc
l−îng cña ®Þch chØ cã h¹n nªn nã chñ tr−¬ng ®¸nh "chíp nho¸ng", th× ta chèng l¹i
b»ng c¸ch ®¸nh l©u dµi: "Ta kiªn quyÕt chèng chäi cho qua giai ®o¹n "chíp nho¸ng"
®ã, th× ®Þch sÏ xÑp, ta sÏ th¾ng" (tr. 484). Ng−êi ®éng viªn toµn §¶ng, toµn d©n: "Cè
r¸n søc qua khái mïa ®«ng l¹nh lÏo, th× ta sÏ gÆp mïa xu©n" (tr.484). Nh÷ng t¸c
phÈm trªn ®©y thÓ hiÖn râ t− t−ëng qu©n sù Hå ChÝ Minh.
MÆc dï ®· lµm hÕt søc m×nh ®Ó tr¸nh cuéc chiÕn ®æ m¸u cho c¶ hai d©n téc
ViÖt - Ph¸p, nh−ng khi kÎ thï quyÕt t©m c−íp n−íc ta mét lÇn n÷a, th× chóng ta
ph¶i kiªn quyÕt chiÕn ®Êu ®Ó b¶o vÖ Tæ quèc. Tr−íc bèi c¶nh ®ã, Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh ®· ra Lêi kªu gäi toµn quèc kh¸ng chiÕn, th«i thóc toµn d©n ta ®øng lªn cøu
n−íc: "Kh«ng! Chóng ta thµ hy sinh tÊt c¶, chø nhÊt ®Þnh kh«ng chÞu mÊt n−íc, nhÊt
®Þnh kh«ng chÞu lµm n« lÖ... Ai cã sóng dïng sóng. Ai cã g−¬m dïng g−¬m, kh«ng cã
g−¬m th× dïng cuèc, thuæng, gËy géc. Ai còng ph¶i ra søc chèng thùc d©n Ph¸p cøu
n−íc" (tr.534).
Nh÷ng trang cuèi cña tËp s¸ch nµy lµ ®iÖn v¨n, th− tõ cña Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh göi c¸c n−íc §ång minh, d©n chóng vµ tï binh Ph¸p, Hoa kiÒu, ®ång chÝ
Hoµng H÷u Nam... vµ nh÷ng ý kiÕn vÒ ñy ban kiÕn thiÕt, ñy ban t¶n c− víi môc
tiªu bao trïm lµ ®Ó mäi ng−êi hiÓu râ thiÖn chÝ hßa b×nh cña ViÖt Nam vµ cã hµnh
®éng thiÕt thùc ®Ó sím kÕt thóc "cuéc chiÕn tranh bÈn thØu" do thùc d©n Ph¸p g©y
ra ë §«ng D−¬ng.
So víi lÇn xuÊt b¶n thø hai, tËp 4 cña bé Hå ChÝ Minh Toµn tËp, xuÊt b¶n lÇn
thø ba, ®· bæ sung 31 tµi liÖu míi, ®−îc s−u tÇm tõ nhiÒu nguån kh¸c nhau, trong
®ã cã mét s¾c lÖnh vµ nhiÒu th−, ®iÖn göi chÝnh phñ vµ giíi qu©n sù, b¸o chÝ c¸c

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

XII

n−íc Liªn X«, Hoa Kú, Anh vµ nh©n d©n Ph¸p, kiÒu bµo ta t¹i Ph¸p bµy tá thiÖn chÝ
hßa b×nh, t×nh h÷u nghÞ cña nh©n d©n ViÖt Nam víi chÝnh phñ vµ nh©n d©n c¸c
n−íc trªn thÕ giíi vµ gÇn m−êi bøc th− gi¶i thÝch vÒ ®−êng lèi kh¸ng chiÕn vµ ®éng
viªn c¸c tÇng líp nh©n d©n trong n−íc tÝch cùc tham gia kh¸ng chiÕn.
Chóng t«i còng ®−a vµo Phô lôc danh môc nh÷ng S¾c lÖnh do Chñ tÞch Hå ChÝ
Minh ký, mét sè v¨n b¶n HiÖp ®Þnh, T¹m −íc mµ Ng−êi ®· cïng ký víi nhiÒu ng−êi
kh¸c trong thêi gian nµy, víi quan niÖm r»ng nh÷ng v¨n b¶n Êy ®· ph¶n ¸nh mét
phÇn ho¹t ®éng vµ t− t−ëng cña Ng−êi.
MÆc dï ®· cã nhiÒu cè g¾ng, song lÇn xuÊt b¶n nµy vÉn kh«ng tr¸nh khái
thiÕu sãt, mong b¹n ®äc gãp ý ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc tèt h¬n.

HéI §åNG XUÊT B¶N
Hå CHÝ MINH TOµN TËP LÇN THø Ba

1

TUY£N ng«n ®éc lËp
cña n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hßa1*
"TÊt c¶ mäi ng−êi ®Òu sinh ra b×nh ®¼ng. T¹o ho¸ cho hä nh÷ng
quyÒn kh«ng ai cã thÓ x©m ph¹m ®−îc, trong nh÷ng quyÒn Êy, cã
quyÒn ®−îc sèng, quyÒn tù do vµ quyÒn m−u cÇu h¹nh phóc".
Lêi bÊt hñ Êy ë trong b¶n Tuyªn ng«n §éc lËp n¨m 1776 cña
n−íc Mü2. Suy réng ra, c©u Êy cã ý nghÜa lµ: TÊt c¶ c¸c d©n téc trªn
thÕ giíi ®Òu sinh ra b×nh ®¼ng; d©n téc nµo còng cã quyÒn sèng,
quyÒn sung s−íng vµ quyÒn tù do.
B¶n Tuyªn ng«n Nh©n quyÒn vµ D©n quyÒn cña C¸ch m¹ng
Ph¸p n¨m 17913 còng nãi:
"Ng−êi ta sinh ra tù do vµ b×nh ®¼ng vÒ quyÒn lîi, vµ ph¶i lu«n
lu«n ®−îc tù do vµ b×nh ®¼ng vÒ quyÒn lîi".
§ã lµ nh÷ng lÏ ph¶i kh«ng ai chèi c·i ®−îc.
ThÕ mµ h¬n 80 n¨m nay, bän thùc d©n Ph¸p lîi dông l¸ cê tù
do, b×nh ®¼ng, b¸c ¸i, ®Õn c−íp ®Êt n−íc ta, ¸p bøc ®ång bµo ta.
Hµnh ®éng cña chóng tr¸i h¼n víi nh©n ®¹o vµ chÝnh nghÜa.
VÒ chÝnh trÞ - Chóng tuyÖt ®èi kh«ng cho d©n ta mét chót tù do
d©n chñ nµo.
Chóng thi hµnh nh÷ng ph¸p luËt d· man. Chóng lËp ba chÕ ®é
kh¸c nhau ë Trung, Nam, B¾c ®Ó ng¨n c¶n viÖc thèng nhÊt n−íc
nhµ cña ta, ®Ó ng¨n c¶n d©n ta ®oµn kÕt.
_______________
* B¶n Tuyªn ng«n §éc lËp nµy, chóng t«i lÊy nguån tõ b¸o Cøu quèc,
sè 36, ngµy 5-9-1945. C¸c lÇn xuÊt b¶n tr−íc ®−îc lÊy nguån tõ b¶n sao
b¨ng ghi ©m cña ViÖn Hå ChÝ Minh (BT).

2

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

Chóng lËp ra nhµ tï nhiÒu h¬n tr−êng häc. Chóng th¼ng tay
chÐm giÕt nh÷ng ng−êi yªu n−íc th−¬ng nßi cña ta. Chóng t¾m c¸c
cuéc khëi nghÜa cña ta trong nh÷ng bÓ m¸u.
Chóng rµng buéc d− luËn, thi hµnh chÝnh s¸ch ngu d©n.
Chóng dïng thuèc phiÖn, r−îu, cån, ®Ó lµm cho nßi gièng ta
suy nh−îc.
VÒ kinh tÕ - Chóng bãc lét d©n ta ®Õn tËn x−¬ng tuû, khiÕn cho
d©n nghÌo nµn, thiÕu thèn, n−íc ta x¬ x¸c, tiªu ®iÒu.
Chóng c−íp kh«ng ruéng ®Êt, rõng má, nguyªn liÖu.
Chóng gi÷ ®éc quyÒn in giÊy b¹c, xuÊt c¶ng vµ nhËp c¶ng.
Chóng ®Æt ra hµng tr¨m thø thuÕ v« lý, lµm cho d©n ta, nhÊt
lµ d©n cµy vµ d©n bu«n, trë nªn bÇn cïng.
Chóng kh«ng cho c¸c nhµ t− s¶n ta ®−îc giÇu lªn. Chóng bãc
lét c«ng nh©n ta mét c¸ch v« cïng tµn nhÉn.
Mïa thu n¨m 1940, ph¸t xÝt NhËt ®Õn x©m l¨ng §«ng D−¬ng
®Ó më thªm c¨n cø ®¸nh §ång minh4, th× bän thùc d©n Ph¸p quú
gèi ®Çu hµng, më cöa n−íc ta r−íc NhËt. Tõ ®ã, d©n ta chÞu hai
tÇng xiÒng xÝch: Ph¸p vµ NhËt. Tõ ®ã, d©n ta cµng cùc khæ, nghÌo
nµn. KÕt qu¶ lµ cuèi n¨m ngo¸i sang ®Çu n¨m nay, tõ Qu¶ng TrÞ
®Õn B¾c Kú, h¬n hai triÖu ®ång bµo ta bÞ chÕt ®ãi.
Ngµy 9 th¸ng 3 n¨m nay, NhËt t−íc khÝ giíi cña qu©n ®éi
Ph¸p. Bän thùc d©n Ph¸p hoÆc bá ch¹y, hoÆc ®Çu hµng. ThÕ lµ
ch¼ng nh÷ng chóng kh«ng "b¶o hé" ®−îc ta, tr¸i l¹i, trong 5 n¨m,
chóng ®· “b¸n” n−íc ta hai lÇn cho NhËt.
Tr−íc ngµy 9 th¸ng 3, biÕt bao lÇn ViÖt Minh5 ®· kªu gäi ng−êi
Ph¸p liªn minh ®Ó chèng NhËt. Bän thùc d©n Ph¸p ®· kh«ng ®¸p
øng, l¹i th¼ng tay khñng bè ViÖt Minh h¬n tr−íc. ThËm chÝ ®Õn
khi thua ch¹y, chóng cßn nhÉn t©m giÕt nèt sè ®«ng tï chÝnh trÞ ë
Yªn B¸i vµ Cao B»ng.
Tuy vËy, ®èi víi ng−êi Ph¸p, ®ång bµo ta vÉn gi÷ mét th¸i ®é
khoan hång vµ nh©n ®¹o. Sau cuéc biÕn ®éng ngµy 9 th¸ng 3, ViÖt
Minh ®· gióp cho nhiÒu ng−êi Ph¸p ch¹y qua biªn thïy, l¹i cøu
cho ng−êi Ph¸p ra khái nhµ giam NhËt vµ b¶o vÖ tÝnh m¹ng, tµi
s¶n cho hä.
Sù thùc lµ tõ mïa thu n¨m 1940, n−íc ta ®· thµnh thuéc ®Þa
cña NhËt, chø kh«ng ph¶i thuéc ®Þa cña Ph¸p n÷a. Khi NhËt
hµng §ång minh th× nh©n d©n c¶ n−íc ta ®· næi dËy giµnh chÝnh
quyÒn, lËp nªn n−íc ViÖt Nam Céng hßa D©n chñ.

tuyªn ng«n ®éc lËp cña n−íc viÖt nam...

3

Sù thùc lµ d©n ta ®· lÊy l¹i n−íc ViÖt Nam tù1) tay NhËt, chø
kh«ng ph¶i tù tay Ph¸p.
Ph¸p ch¹y, NhËt hµng, vua B¶o §¹i tho¸i vÞ. D©n ta ®· ®¸nh
®æ c¸c xiÒng xÝch thùc d©n gÇn 100 n¨m nay ®Ó g©y nªn n−íc ViÖt
Nam ®éc lËp. D©n ta l¹i ®¸nh ®æ chÕ ®é qu©n chñ mÊy m−¬i thÕ kû
mµ lËp nªn chÕ ®é D©n chñ Céng hßa.
Bëi thÕ cho nªn, chóng t«i - L©m thêi ChÝnh phñ6 cña n−íc
ViÖt Nam míi - ®¹i biÓu cho toµn d©n ViÖt Nam, tuyªn bè tho¸t ly
h¼n quan hÖ thùc d©n víi Ph¸p, xo¸ bá hÕt nh÷ng hiÖp −íc mµ
Ph¸p ®· ký vÒ n−íc ViÖt Nam, xo¸ bá tÊt c¶ mäi ®Æc quyÒn cña
Ph¸p trªn ®Êt n−íc ViÖt Nam.
Toµn d©n ViÖt Nam, trªn d−íi mét lßng quyÕt liÖt chèng l¹i ©m
m−u cña bän thùc d©n Ph¸p.
Chóng t«i tin r»ng c¸c n−íc §ång minh ®· c«ng nhËn nh÷ng
nguyªn t¾c d©n téc b×nh ®¼ng ë c¸c héi nghÞ Tªhªr¨ng7 vµ Cùu Kim
S¬n8, quyÕt kh«ng thÓ kh«ng nhËn quyÒn ®éc lËp cña d©n ViÖt Nam.
Mét d©n téc ®· gan gãc chèng ¸ch n« lÖ cña Ph¸p h¬n 80 n¨m nay,
mét d©n téc ®· gan gãc ®øng vÒ phe §ång minh chèng ph¸t xÝt mÊy
n¨m nay, d©n téc ®ã ph¶i ®−îc tù do! D©n téc ®ã ph¶i ®−îc ®éc lËp!
V× nh÷ng lÏ trªn, chóng t«i - ChÝnh phñ l©m thêi cña n−íc ViÖt
Nam D©n chñ Céng hßa - trÞnh träng tuyªn bè víi thÕ giíi r»ng:
“N−íc ViÖt Nam cã quyÒn h−ëng tù do vµ ®éc lËp, vµ sù thùc
®· thµnh mét n−íc tù do vµ ®éc lËp. Toµn thÓ d©n ViÖt Nam quyÕt
®em tÊt c¶ tinh thÇn vµ lùc l−îng, tÝnh mÖnh vµ cña c¶i ®Ó gi÷
v÷ng quyÒn tù do vµ ®éc lËp Êy”.

B¸o Cøu quèc,
sè 36, ngµy 5-9-1945.

_______________
1) Tù cã nghÜa lµ tõ (BT).

Ký tªn:
Hå ChÝ Minh, Chñ tÞch,
TrÇn Huy LiÖu, Vâ Nguyªn Gi¸p, Chu
V¨n TÊn, D−¬ng §øc HiÒn, NguyÔn V¨n
Tè, NguyÔn M¹nh Hµ, Cï Huy CËn,
Ph¹m Ngäc Th¹ch, NguyÔn V¨n Xu©n,
Vò Träng Kh¸nh, Ph¹m V¨n §ång, §µo
Träng Kim, Vò §×nh HoÌ, Lª V¨n HiÕn.

4

TH¦ GöI ANH EM HOA KIÒU
Hai d©n téc Trung - ViÖt chóng ta, mÊy ngµn n¨m nay, huyÕt
thèng t−¬ng th«ng, chung nÒn v¨n ho¸, trong lÞch sö vÉn ®−îc gäi
lµ hai n−íc anh em; h¬n n÷a, ®Êt n−íc liÒn kÒ, nói s«ng kÕ tiÕp,
cµng nh− m«i víi r¨ng che chë cho nhau. Ngãt tr¨m n¨m nay, ®Õ
quèc x©m l−îc ViÔn §«ng, giÆc Ph¸p c−ìng chiÕm n−íc ta, lÊy ®ã
lµm bµn ®¹p x©m l−îc Trung Quèc. Hai d©n téc anh em ph−¬ng
§«ng chóng ta l¹i chÞu chung nçi khæ cùc bÞ ¸p bøc vµ x©m l−îc.
Nay mõng v× cuéc kh¸ng chiÕn vÜ ®¹i cña d©n téc Trung Hoa
sau t¸m n¨m chiÕn ®Êu gian khæ ®· giµnh ®−îc th¾ng lîi cuèi
cïng. Cßn nh©n d©n ViÖt Nam ta ®−îc cïng §ång minh kÒ vai
chiÕn ®Êu còng ®· b¾t ®Çu s¸ng lËp n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng
hoµ vµ ChÝnh phñ nh©n d©n l©m thêi.
ChÝnh phñ nh©n d©n l©m thêi ViÖt Nam lµ ChÝnh phñ ®¹i diÖn
cho lîi Ých cña nh©n d©n, rÊt quan t©m ®Õn mÊy m−¬i v¹n anh em
Hoa kiÒu sinh sèng trªn ®Êt n−íc ta. V× tr−íc ®©y anh em Hoa
kiÒu cïng nh©n d©n ViÖt Nam chung sèng hoµ b×nh, kÕt th©n víi
nhau, ®i l¹i bu«n b¸n, th©n thiÕt nh− ch©n víi tay. Trong thêi kú
Ph¸p, NhËt thèng trÞ, l¹i cïng chÞu chung nçi khæ ®au bÞ ¸p bøc
bãc lét. Cho nªn, ngay khi thµnh lËp, ChÝnh phñ nh©n d©n l©m
thêi ViÖt Nam ®· lËp tøc tuyªn bè xo¸ bá mäi luËt ph¸p hµ kh¾c
cña Ph¸p tr−íc ®©y ¸p ®Æt lªn Hoa kiÒu, x¸c ®Þnh chÝnh s¸ch c¬
b¶n lµ b¶o ®¶m tù do, an toµn tÝnh m¹ng vµ tµi s¶n cña Hoa kiÒu,
hoan nghªnh Hoa kiÒu cïng nh©n d©n ViÖt Nam chung søc x©y
dùng n−íc ViÖt Nam míi.

th− göi anh em hoa kiÒu

5

V× vËy, t«i xin thay mÆt ChÝnh phñ nh©n d©n l©m thêi ViÖt
Nam vµ toµn d©n ViÖt Nam ®−a bµn tay nång nhiÖt hoan nghªnh
anh em Hoa kiÒu sinh sèng trªn ®Êt n−íc ta, mong r»ng anh em
hai n−íc chóng ta th©n mËt ®oµn kÕt, cã viÖc g× th× gi¶i quyÕt víi
nhau theo nguyªn t¾c hîp ph¸p, hîp lý víi th¸i ®é kÝnh träng
nh−êng nhÞn lÉn nhau, kh«ng ®−îc v× nh÷ng viÖc tranh chÊp nhá
cña c¸ nh©n mµ g©y ®iÒu bÊt h¹nh ng¨n c¸ch gi÷a hai d©n téc.
Tr−íc ®©y nÕu cã chç hiÓu lÇm hoÆc bÊt hoµ th× còng mong tõ nay
vÒ sau mçi bªn ®Òu vøt bá thµnh kiÕn mµ ch©n thµnh hîp t¸c th©n
thiÖn víi nhau.
Trung Quèc - ViÖt Nam vèn lµ ng−êi mét nhµ. Chóng ta h·y
n¾m tay nhau chÆt chÏ h¬n n÷a, cïng nhau h« to:
D©n téc Trung Hoa gi¶i phãng mu«n n¨m!
D©n téc ViÖt Nam ®éc lËp mu«n n¨m!
Hai d©n téc Trung - ViÖt ®oµn kÕt mu«n n¨m!
Hµ Néi, ngµy 2 th¸ng 9 n¨m 1945
Chñ tÞch ChÝnh phñ l©m thêi
n−íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hßa
Hå CHÝ MINH
In trong s¸ch ViÖt Nam míi trong chiÕn ®Êu,
Nxb. ViÖt Nam míi, 1948, phÇn Phô lôc (b¶n
ch÷ H¸n).

6

NH÷NG NHIÖM Vô CÊP B¸CH
CñA NHµ N¦íC VIÖT NAM D¢N CHñ CéNG hßa9
Th−a c¸c cô vµ c¸c chó,
Sau t¸m m−¬i n¨m bÞ ¸p bøc, bÞ bãc lét, vµ d−íi chÝnh s¸ch
ngu d©n cña thùc d©n Ph¸p, c¸c b¹n vµ t«i, chóng ta ®Òu ch−a
quen víi kü thuËt hµnh chÝnh.
Nh−ng ®iÒu ®ã kh«ng lµm cho chóng ta lo ng¹i. Chóng ta
võa lµm võa häc, võa häc võa lµm. Ch¾c r»ng chóng ta sÏ
ph¹m khuyÕt ®iÓm, nh−ng chóng ta sÏ söa ch÷a, chóng ta cã
can ®¶m söa ch÷a khuyÕt ®iÓm.
Víi lßng yªu n−íc vµ yªu nh©n d©n s©u s¾c, t«i ch¾c chóng ta
sÏ thµnh c«ng.
HiÖn nay nh÷ng vÊn ®Ò g× lµ vÊn ®Ò cÊp b¸ch h¬n c¶. Theo ý
t«i, cã s¸u vÊn ®Ò:
Mét lµ, nh©n d©n ®ang ®ãi - Ngoµi nh÷ng kho chøa thãc mµ
Ph¸p, NhËt v¬ vÐt cña nh©n d©n, bän NhËt, Ph¸p cßn b¾t ®ång bµo
chóng ta gi¶m bít diÖn tÝch cÊy lóa ®Ó trång thÇu dÇu, ®ay vµ
nh÷ng thø c©y kh¸c cÇn thiÕt cho cuéc chiÕn tranh cña chóng. H¬n
n÷a, chóng ta cßn t×m thÊy hai kÕ ho¹ch cña bän cÇm quyÒn Ph¸p
víi môc ®Ých g©y n¹n ®ãi, ®Ó ng¨n trë phong trµo yªu n−íc vµ b¾t
buéc ®ång bµo chóng ta ph¶i lµm viÖc nh− n« lÖ.
H¬n hai triÖu ®ång bµo chóng ta ®· chÕt ®ãi v× chÝnh s¸ch
®éc ¸c nµy. Võa råi n¹n lôt ®· ph¸ ho¹i t¸m tØnh s¶n xuÊt lóa

nh÷ng nhiÖm vô cÊp b¸ch...

7

g¹o. §iÒu ®ã cµng lµm cho t×nh h×nh trÇm träng h¬n. Nh÷ng
ng−êi tho¸t chÕt ®ãi nay còng bÞ ®ãi. Chóng ta ph¶i lµm thÕ nµo
cho hä sèng.
T«i ®Ò nghÞ víi ChÝnh phñ lµ ph¸t ®éng mét chiÕn dÞch
t¨ng gia s¶n xuÊt.
Trong khi chê ®îi ng«, khoai vµ nh÷ng thø l−¬ng thùc phô
kh¸c, ph¶i ba bèn th¸ng míi cã, t«i ®Ò nghÞ më mét cuéc l¹c quyªn.
M−êi ngµy mét lÇn, tÊt c¶ ®ång bµo chóng ta nhÞn ¨n mét b÷a. G¹o
tiÕt kiÖm ®−îc sÏ gãp l¹i vµ ph¸t cho ng−êi nghÌo.
VÊn ®Ò thø hai, n¹n dèt - Lµ mét trong nh÷ng ph−¬ng ph¸p
®éc ¸c mµ bän thùc d©n dïng ®Ó cai trÞ chóng ta. H¬n chÝn m−¬i
phÇn tr¨m ®ång bµo chóng ta mï ch÷.
Nh−ng chØ cÇn ba th¸ng lµ ®ñ ®Ó häc ®äc, häc viÕt tiÕng n−íc ta
theo vÇn quèc ng÷. Mét d©n téc dèt lµ mét d©n téc yÕu. V× vËy t«i
®Ò nghÞ më mét chiÕn dÞch ®Ó chèng n¹n mï ch÷.
VÊn ®Ò thø ba - Tr−íc chóng ta ®· bÞ chÕ ®é qu©n chñ chuyªn
chÕ cai trÞ, råi ®Õn chÕ ®é thùc d©n kh«ng kÐm phÇn chuyªn chÕ,
nªn n−íc ta kh«ng cã hiÕn ph¸p. Nh©n d©n ta kh«ng ®−îc h−ëng
quyÒn tù do d©n chñ. Chóng ta ph¶i cã mét hiÕn ph¸p d©n chñ. T«i
®Ò nghÞ ChÝnh phñ tæ chøc cµng sím cµng hay cuéc TæNG TUYÓN
Cö víi chÕ ®é phæ th«ng ®Çu phiÕu. TÊt c¶ c«ng d©n trai g¸i m−êi
t¸m tuæi ®Òu cã quyÒn øng cö vµ bÇu cö, kh«ng ph©n biÖt giµu
nghÌo, t«n gi¸o, dßng gièng, v.v..
VÊn ®Ò thø t− - ChÕ ®é thùc d©n ®· ®Çu ®éc d©n ta víi r−îu vµ
thuèc phiÖn. Nã ®· dïng mäi thñ ®o¹n hßng hñ ho¸ d©n téc chóng ta
b»ng nh÷ng thãi xÊu, l−êi biÕng, gian gi¶o, tham « vµ nh÷ng thãi xÊu
kh¸c. Chóng ta cã nhiÖm vô cÊp b¸ch lµ ph¶i gi¸o dôc l¹i nh©n d©n
chóng ta. Chóng ta ph¶i lµm cho d©n téc chóng ta trë nªn mét d©n
téc dòng c¶m, yªu n−íc, yªu lao ®éng, mét d©n téc xøng ®¸ng víi
n−íc ViÖt Nam ®éc lËp.
T«i ®Ò nghÞ më mét chiÕn dÞch gi¸o dôc l¹i tinh thÇn nh©n d©n
b»ng c¸ch thùc hiÖn: CÇN, KIÖM, LI£M, CHÝNH.

8

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

VÊn ®Ò thø n¨m - ThuÕ th©n, thuÕ chî, thuÕ ®ß, lµ mét lèi bãc
lét v« nh©n ®¹o. T«i ®Ò nghÞ bá ngay ba thø thuÕ Êy. Cuèi cïng t«i
®Ò nghÞ tuyÖt ®èi cÊm hót thuèc phiÖn.
VÊn ®Ò thø s¸u - Thùc d©n vµ phong kiÕn thi hµnh chÝnh s¸ch
chia rÏ ®ång bµo gi¸o vµ ®ång bµo l−¬ng, ®Ó dÔ thèng trÞ. T«i ®Ò
nghÞ ChÝnh phñ ta tuyªn bè: TÝN NG¦ìNG Tù DO vµ l−¬ng gi¸o
®oµn kÕt.
Nãi ngµy 3-9-1945.
In trong s¸ch Nh÷ng mÈu chuyÖn vÒ ®êi
ho¹t ®éng cña Hå Chñ tÞch,
Nxb. Sù thËt, Hµ Néi, 1976, tr. 121-123.

9

VÒ VIÖC tiÕp chuyÖn
®¹i biÓu c¸c ®oµn thÓ
Tõ n¨m nay, t«i sÏ rÊt vui lßng tiÕp chuyÖn c¸c ®¹i biÓu cña
c¸c ®oµn thÓ, nh−:
C¸c b¸o ViÖt vµ Tµu,
Hoa kiÒu,
V¨n ho¸ giíi,
C«ng chøc,
C«ng gi¸o,
PhËt gi¸o,
C«ng héi,
N«ng héi,
Th−¬ng giíi,
Phô n÷,
Thanh niªn,
Nhi ®ång,
v©n v©n. Xin chó ý:
1. Göi th¬ nãi tr−íc, ®Ó t«i s¾p th× giê, råi tr¶ lêi cho bµ con,
nh− vËy th× khái ph¶i chê ®îi mÊt c«ng.
2. Mçi ®oµn ®¹i biÓu, xin chí qu¸ 10 vÞ.
3. Mçi lÇn tiÕp chuyÖn, xin chí qu¸ 1 tiÕng ®ång hå.
Hµ Néi, ngµy 3 th¸ng 9 n¨m 1945
Hå CHÝ MINH kÝnh
B¶n chôp bót tÝch,
l−u t¹i B¶o tµng C¸ch m¹ng ViÖt Nam.

10

LêI K£U GäI QUèC D¢N10
Quèc d©n ®ång bµo!
Nh©n d©n ViÖt Nam hoan nghªnh qu©n §ång minh kÐo vµo
ViÖt Nam ®Ó t−íc khÝ giíi qu©n NhËt, nh−ng c−¬ng quyÕt ph¶n ®èi
qu©n Ph¸p kÐo vµo ViÖt Nam, v× môc ®Ých cña hä chØ lµ h·m d©n
téc ViÖt Nam vµo vßng n« lÖ mét lÇn n÷a.
Hìi ®ång bµo!
HiÖn mét sè qu©n Ph¸p ®· lät vµo n−íc ta. §ång bµo h·y s½n
sµng ®îi lÖnh ChÝnh phñ ®Ó chiÕn ®Êu!
Chñ tÞch
Hå CHÝ MINH
B¸o Cøu quèc,
sè 36, ngµy 5-9-1945.

11

TH¤NG §IÖP göi tæng t− lÖnh
t−ëng giíi th¹ch
Ngµy 8 th¸ng 9 n¨m 1945
KÝnh göi: Tæng T− lÖnh T−ëng Giíi Th¹ch,
Qu©n ®éi Trung Hoa tíi Yªn B¸i bÞ mét bän c−íp c«ng kÝch,
bän c−íp lÊy danh hiÖu cña ViÖt Minh. ChÝnh phñ l©m thêi D©n
chñ Céng hßa ViÖt Nam ®· tøc kh¾c ph¸i qu©n ®Õn gióp ®ì qu©n
Trung Hoa vµ tiÔu trõ bän c−íp.
Xin kÝnh chóc Tæng t− lÖnh.
Chñ tÞch l©m thêi ChÝnh phñ
D©n chñ Céng hßa ViÖt Nam
Hå CHÝ MINH
B¸o Cøu quèc,
sè 39, ngµy 10-9-1945.

12

C¸ch tæ chøc c¸c ñy ban nh©n d©n
ñy ban nh©n d©n (lµng, huyÖn, tØnh, thµnh phè) lµ h×nh thøc
ChÝnh phñ trong c¸c ®Þa ph−¬ng, sau khi khëi nghÜa th¾ng lîi.
Toµn thÓ nh©n d©n ViÖt Nam (trõ bän ViÖt gian bÞ t−íc c«ng
quyÒn) tõ 18 tuæi trë lªn, kh«ng ph©n biÖt trai g¸i, giµu nghÌo,
ViÖt Minh hay ngoµi ViÖt Minh, ai còng cã quyÒn øng cö hay bÇu
cö ng−êi vµo c¸c ñy ban nµy.
ñy ban cã tõ 5 ®Õn 7 ng−êi ph¶i cö ra:
1) Mét Chñ tÞch, ®øng ®Çu ñy ban, cã nhiÖm vô ®èc suÊt1), cñ
so¸t2) c¸c ñy viªn kh¸c, liªn l¹c víi c¸c cÊp bé trªn vµ c¸c tæ chøc
trong ®Þa ph−¬ng, chiªu tËp vµ ®iÒu khiÓn c¸c cuéc häp.
2) Mét Phã Chñ tÞch, gióp ®ì vµ thay Chñ tÞch khi anh nµy bËn
hay ®i v¾ng.
3) Mét Th− ký gi÷ sæ s¸ch, lµm biªn b¶n trong c¸c cuéc héi häp.
4) Mét ñy viªn phô tr¸ch chÝnh trÞ cã nhiÖm vô thµnh lËp toµ
¸n d©n chóng trõng trÞ nh÷ng kÎ ph¹m téi, tr¸i luËt, do th¸m, tiÔu
trõ ViÖt gian. Tuyªn truyÒn hay huÊn luyÖn chÝnh trÞ cho nh©n
d©n, lµm cho hä ®oµn kÕt chÆt chÏ xung quanh ChÝnh phñ.
5) Mét ñy viªn phô tr¸ch kinh tÕ tµi chÝnh, cã nhiÖm vô:
a- Gi÷ vµ dïng quü ®Þa ph−¬ng, quyªn tiÒn, thu thuÕ lîi tøc
luü tiÕn, v.v.;
_______________
1) §«n ®èc (BT).
2) KiÓm tra, gi¸m s¸t (BT).

c¸ch tæ chøc c¸c ñy ban nh©n d©n

13

b- KhuyÕch tr−¬ng nÒn kinh tÕ ®Þa ph−¬ng; n©ng cao tr×nh ®é
n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp, th−¬ng nghiÖp;
c- C¶i thiÖn ®êi sèng cho nh©n d©n.
6) Mét ñy viªn phô tr¸ch qu©n sù, cã nhiÖm vô:
a- §èc suÊt tù vÖ gi÷ v÷ng an toµn cho nh©n d©n;
b- Vâ trang vµ huÊn luyÖn qu©n sù cho nh©n d©n; ®éng viªn hä
lªn tr−êng tranh ®Êu du kÝch chèng x©m l−îc.
7) Mét ñy viªn phô tr¸ch x· héi, cã nhiÖm vô:
a- Tæ chøc vµ gi¸m ®èc c¸c c¬ quan y tÕ, vÖ sinh, cøu tÕ, bµi trõ
hñ tôc, v.v..
b- Tæ chøc vµ ®iÒu khiÓn nh÷ng cuéc gi¶i trÝ c«ng céng, du lÞch,
ca kÞch, chiÕu bãng, héi hÌ, kû niÖm.
c- Tæ chøc vµ tr«ng coi c«ng cuéc gi¸o dôc nh©n d©n: më tr−êng
häc, chèng n¹n mï ch÷, më th− viÖn, v.v..
Chñ tÞch, Phã Chñ tÞch vµ Th− ký cã thÓ kiªm phô tr¸ch hoÆc
kinh tÕ, tµi chÝnh, hoÆc tuyªn truyÒn huÊn luyÖn, hoÆc qu©n sù,
hoÆc x· héi.
Häp Chñ tÞch, Phã Chñ tÞch, Th− ký thµnh Ban th−êng vô ®Ó
chØ huy c«ng t¸c h»ng ngµy.
Nh÷ng ñy viªn phô tr¸ch, nÕu cÇn, cã thÓ lÊy mét sè ng−êi
ngoµi Uû ban lËp ra c¸c TiÓu ban tuyªn truyÒn huÊn luyÖn, TiÓu
ban t− ph¸p, TiÓu ban qu©n sù, v.v.. Trong c¸c tiÓu ban ®ã, ñy
viªn phô tr¸ch sÏ lµm Tr−ëng ban.
ñy ban nµo còng cã quyÒn gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò thuéc vÒ
®Þa ph−¬ng m×nh, nh−ng ph¶i b¸o c¸o lªn cÊp trªn.
Trong mét thêi h¹n (ChÝnh phñ sÏ ®Þnh), ñy ban nh©n d©n
ph¶i chiªu tËp1) ®¹i héi ®Þa ph−¬ng ®Ó b¸o c¸o c«ng viÖc ®· lµm,
tr×nh bµy vµ ®−a ra th¶o luËn c¸c c«ng viÖc sÏ ph¶i lµm, bÇu ñy
ban míi.
Ban th−êng vô ph¶i khai héi Ýt nhÊt mçi tuÇn mét lÇn, toµn
_______________
1) TriÖu tËp (BT).

14

Hå CHÝ MINH TOµN TËP

thÓ ñy ban nöa th¸ng mét lÇn ®Ó bµn b¹c c«ng t¸c. Tr−íc ngµy
khai héi cña ñy ban, ai cã ®iÒu g× ®Ò nghÞ, chÊt vÊn hay phª b×nh
cø göi cho Chñ tÞch.
Xem nh− trªn, ñy ban nh©n d©n tæ chøc vµ lµm viÖc theo mét
tinh thÇn míi, mét chÕ ®é d©n chñ míi, kh¸c h¼n c¸c c¬ quan do
bän thèng trÞ cò ®Æt ra.
ChiÕn th¾ng
B¸o Cøu quèc,
sè 40, ngµy 11-9-1945.

15

TÕT TRUNG THU VíI NÒN §éC LËP
Cïng c¸c trÎ em yªu quý,
H«m nay lµ TÕt Trung thu.
MÑ ®· s¾m cho c¸c em nµo ®Ìn, nµo trèng, nµo ph¸o, nµo hoa,
vµ nhiÒu ®å ch¬i kh¸c. C¸c em vui vÎ nhØ!
C¸i c¶nh tr¨ng trßn giã m¸t, hå lÆng trêi xanh cña Trung thu
l¹i lµm cho c¸c em thªm vui c−êi hín hë.
C¸c em vui c−êi hín hë, Giµ Hå còng vui c−êi hín hë víi c¸c em.
§è c¸c em biÕt v× sao? Mét lµ v× Giµ Hå rÊt yªu mÕn c¸c em. Hai lµ v×
Trung thu n¨m ngo¸i, n−íc ta cßn bÞ ¸p bøc, c¸c em cßn lµ bÇy n« lÖ
trÎ con. Trung thu n¨m nay, n−íc ta ®· ®−îc tù do vµ c¸c em ®·
thµnh nh÷ng ng−êi tiÓu quèc d©n cña mét n−íc ®éc lËp.
H«m nay tha hå c¸c em vui ch¬i cho tho¶ chÝ, ngµy mai mong
c¸c em ra søc häc tËp, tÊt c¶ c¸c em ®· biÕt ch÷ quèc ng÷ ch−a?
Em nµo ch−a biÕt th× ph¶i häc cho biÕt. Ph¶i siªng tËp thÓ thao cho
m×nh mÈy ®−îc në nang. Vµ ra søc gióp viÖc cho Nhi ®ång cøu
vong héi (c¸c em ®· vµo Héi ®ã ch−a? Em nµo ch−a vµo th× nªn vµo
Héi cho vui).
§Õn Trung thu n¨m sau, chóng ta sÏ tæ chøc mét cuéc vui, c¶
giµ lÉn trÎ. C¸c em nghÜ thÕ nµo?
Trung thu nµy, Giµ Hå kh«ng cã g× göi tÆng c¸c em. ChØ göi
tÆng c¸c em mét tr¨m c¸i h«n th©n ¸i.
Hå CHÝ MINH
B¸o Cøu quèc,
sè 45, ngµy 17-9-1945.

16

TH¦ GöI §åNG bµo toµn quèc
nh©n dÞp "tuÇn lÔ vµng"
Cïng toµn quèc ®ång bµo,
Ban tæ chøc "TuÇn lÔ VµNG" ë Hµ Néi cã mêi t«i ®Õn dù cuéc
lÔ khai m¹c TuÇn lÔ VµNG11. V× bËn viÖc, t«i kh«ng ®Õn ®−î...