https://thuviensach.vn

Câu chuyện về một chú chuột nhắt,
một nàng công chúa,
một ít xúp và một ống chỉ.

CUỐN MỘT
Một chú chuột nhắt ra đời
Chương Một
Đứa cuối cùng
CÂU CHUYỆN NÀY BẮT ĐẦU trong những bức tường của một
tòa lâu đài, với sự ra đời của một chú chuột nhắt. Một chú chuột bé
con. Đứa con cuối cùng của bố mẹ chuột và cũng là đứa duy nhất
sống sót trong số anh chị em đồng lứa.
“Con của tôi đâu rồi?” bà mẹ chuột đã kiệt sức sau cơn vượt cạn
gắng hỏi. “Cho tôi ngắm các con của tôi nào.”
Cha chuột nâng bé chuột duy nhất lên thật cao.
“Chỉ có mỗi đứa này thôi,” ông nói. “Những đứa khác đã chết
rồi.”
“Mon Dieu (1), chỉ có mỗi mình nó thôi ư?”
“Chỉ một thôi. Bà sẽ đặt tên cho nó chứ?”
“Tất cả những thứ đó chẳng nghĩa lý gì nữa,” mẹ chuột nói. Bà
thở dài. “Thật đáng buồn. Thật đáng thất vọng.” Bà là một con

https://thuviensach.vn

chuột gốc Pháp đã chu du tới đây từ rất lâu rồi, trong hành lý của
một nhà ngoại giao Pháp khi sang viếng thăm. “Thất vọng” là một
trong những từ yêu thích của bà. Bà dùng nó thường xuyên.
“Bà sẽ đặt tên cho nó chứ?” cha chuột nhắc lại.
“Tôi có đặt tên cho nó không à? Đặt tên ấy à? Tất nhiên rồi, tôi
sẽ đặt tên cho nó, nhưng rồi nó cũng sẽ chết như những đứa khác
mà thôi. Ôi, đáng buồn làm sao. Ôi, thật là bi kịch.”
Mẹ chuột giơ chiếc khăn tay ngang mũi rồi vẫy vẫy trước mặt.
Bà xì mũi. “Tôi sẽ đặt tên cho nó. Phải. Tôi sẽ đặt tên con chuột này là
Despereaux, vì tất cả những đau buồn, vì mọi điều thất vọng ở
nơi này. Nào, cái gương của tôi đâu rồi?”
Chồng bà đưa cho bà một mẩu gương vỡ. Mẹ chuột, tên là
Antoinette, nhìn vào ảnh phản chiếu của mình mà thảng thốt.
“Toulèse,” bà gọi một đứa con trai, “mang túi trang điểm lại đây cho
mẹ. Mắt mẹ kinh quá.”
Trong khi Antoinette tỉa tót trang điểm mắt thì cha chuột đặt
Despereaux xuống một chiếc giường làm bằng những mẩu chăn
vụn. Mặt trời tháng Tư, yếu ớt nhưng quả quyết, rọi qua cửa sổ lâu
đài rồi từ đấy co mình lại để lọt qua được cái lỗ nhỏ trên tường và
đặt một ngón tay vàng lên mình chú chuột con.
Những đứa chuột con lớn hơn xúm lại săm soi Despereaux.
“Tai nó to quá,” chị gái Merlot của chú nói. “Đấy là đôi tai to
nhất tao từng thấy.”
“Nhìn kìa,” anh trai tên Furlough nói, “mắt nó mở kìa. Cha ơi,
mắt nó mở. Chúng không mở mới phải chứ.”

https://thuviensach.vn

Đúng vậy. Mắt Despereaux không mở mới phải. Nhưng chúng đã
mở rồi. Chú đang chăm chăm nhìn ánh mặt trời phản chiếu từ
chiếc gương của mẹ. Ánh sáng tỏa trên trần nhà rực rỡ hình ô van,
và chú mỉm cười trước cảnh tượng ấy.
“Có gì đó không ổn với thằng bé này,” cha chuột nói. “Hãy để nó
yên.”
Các anh chị của Despereaux lùi ra xa chú chuột mới sinh.
“Đây là đứa cuối cùng đấy,” Antoinette tuyên bố từ giường
mình. “Tôi sẽ không sinh thêm nữa. Chúng toàn là những nỗi thất
vọng thôi. Chúng ảnh hưởng đến nhan sắc của tôi. Chúng hủy hoại
vẻ đẹp của tôi. Đây là đứa cuối cùng. Không thêm đứa nào nữa.”

“Đứa cuối cùng,” cha chuột nói. “Và rồi nó cũng sẽ chết sớm
thôi. Nó không thể sống được. Hai mắt nó cứ thao láo ra thế kia
cơ mà.”
Nhưng, hỡi độc giả, chú đã sống.
Và đây là câu chuyện của chú.

https://thuviensach.vn

Chương Hai
Một nỗi thất vọng thực sự
DESPEREAUX TILLING ĐÃ SỐNG.
Nhưng sự hiện diện của chú là ngọn nguồn của rất nhiều suy
đoán trong cộng đồng chuột nhắt.
“Nó là con chuột bé nhất ta từng thấy,” cô Florence của chú nói.
“Thật nực cười. Chưa từng có con chuột nào mà lại bé quá thế này.
Thậm chí có là chuột nhà Tilling đi nữa.” Cô nhìn Despereaux, mắt
nheo nheo, như thể cô chờ đợi chú sẽ biến mất hoàn toàn. “Chưa
từng có con chuột nào,” cô lại nói. “Chưa từng.”
Despereaux, cái đuôi quấn quanh chân, nhìn lại cô chằm
chằm.
“Hai cái tai nó cũng to nữa này,” bác Alfred quan sát. “Trông
chúng giống tai lừa hơn, nếu mọi người muốn biết ý kiến của
tôi.”
“Đấy là hai cái tai to kỳ dị,” cô Florence nói.
Despereaux vẫy vẫy tai.

https://thuviensach.vn

Cô Florence của chú hoảng hốt.
“Họ bảo nó sinh ra là hai mắt mở thao láo đấy,” bác Alfred thì
thào.
Despereaux nhìn bác chằm chằm.
“Không thể thế được,” cô Florence nói. “Chưa từng có con chuột
nào, dù có bé tí xíu hay là có tai to kỳ dị đến mức nào đi nữa, lại sinh
ra với hai mắt mở. Chuyện đấy không thể được.”
“Cha nó, Lester ấy, nói là nó không ổn,” bác Alfred nói.
Despereaux hắt xì.
Chú chẳng nói một lời nào để bảo vệ mình cả. Làm thế nào được
chứ? Tất cả những điều cô và bác chú nói đều đúng. Đúng là chú
bé nhỏ đến mức buồn cười. Hai tai chú thì đúng là to một cách kỳ
dị. Chú được sinh ra đúng là với hai mắt mở to. Và chú lại ốm yếu.

https://thuviensach.vn

Chú ho và hắt xì thường xuyên đến nỗi chú luôn cầm một chiếc
khăn tay. Chú hay nóng đầu. Chú ngất xỉu trước mỗi tiếng động
mạnh. Đáng báo động hơn cả là chú chẳng tỏ vẻ thích thú gì đối với
những thứ mà một con chuột lẽ ra phải thích thú.
Chú không nghĩ về thức ăn từng phút từng giây. Chú không mải
kiếm tìm vụn bánh. Trong khi các anh chị to lớn của chú ăn uống,
thì Despereaux đứng đó, cái đầu nghiêng nghiêng, im lìm.
“Anh có nghe thấy cái tiếng động ngọt ngào đấy không?” chú
nói.
“Tao nghe thấy tiếng vụn bánh rơi khỏi mồm người ta và đập
xuống sàn nhà,” anh Toulèse của chú nói. “Đấy là cái tao nghe
được.”
“Không...,” Despereaux nói. “Là cái khác cơ. Nó giống như là...
ừm... mật ong.”
“Có thể tai mày to thật đấy,” Toulèse nói, “nhưng tai mày không
nối đúng với óc mày. Người ta không nghe mật ong. Người ta ngửi
mật ong. Khi nào có mật để mà ngửi ấy. Mà lúc này thì chẳng có
đâu.”
“Này con!” cha Despereaux gắt lên. “Nhanh cái chân lên. Đừng
có mơ mộng trời mây nữa mà đi kiếm vụn bánh đi.”
“Mẹ xin con,” mẹ chú nói, “đi tìm lấy vụn bánh đi. Ăn đi để cho
mẹ con vui nào. Con đúng là con chuột còi cọc quá. Con là nỗi thất
vọng của mẹ con đấy.”
“Con xin lỗi,” Despereaux nói. Chú cúi đầu xuống và đánh hơi
sàn lâu đài.
Nhưng, hỡi độc giả, chú không ngửi gì cả.

https://thuviensach.vn

Chú đang lắng nghe, bằng đôi tai to, cái âm thanh ngọt ngào
mà dường như không một con chuột nào khác nghe được.

https://thuviensach.vn

Chương Ba
Ngày xửa ngày xưa
CÁC ANH CHỊ CỦA DESPEREAUX cố gắng đào tạo chú mọi
kiểu cách để trở thành một con chuột nhắt. Anh Furlough dẫn chú
đi dạo một vòng quanh lâu đài để diễn giải về nghệ thuật di chuyển.
“Phải di chuyển hết bên này sang bên kia,” Furlough vừa hướng
dẫn, vừa lần chạy trên nền lâu đài phủ sáp. “Luôn luôn nhìn qua
vai mình, đầu tiên là sang phải, rồi sang trái. Không được dừng lại
vì bất cứ chuyện gì.”
Nhưng Despereaux không nghe Furlough nói. Chú đang chăm
chú nhìn ánh sáng rót vào qua những khung cửa sổ kính khắc màu
của lâu đài. Chú đứng trên hai chân sau, giữ chiếc khăn tay vào ngực
mình rồi cứ nhìn lên cao, cao, cao mãi ánh sáng huy hoàng trên kia.
“Furlough,” chú nói, “cái gì thế này? Những màu này là gì? Có
phải mình đang ở thiên đường không?”
“Giời ôi!” Furlough hét lên từ một góc xa. “Đừng có đứng giữa
phòng mà nói chuyện thiên đường. Nhanh chân lên! Mày là chuột,
không phải người. Mày phải chạy hối lên.”
“Gì cơ?” Despereaux nói, vẫn mải ngắm nghía luồng ánh sáng.
Nhưng Furlough thì đã đi rồi.
Nó, như một con chuột nhắt thứ thiệt, đã biến mất trong một
cái lỗ ở chân tường.

https://thuviensach.vn

Chị Merlot của Despereaux đưa chú đến thư viện của lâu đài, nơi
ánh sáng đổ vào qua những khung cửa sổ cao và đậu trên nền nhà
những đốm vàng tươi.
“Đây,” Merlot nói, “theo tao, nhóc con, tao sẽ chỉ cho chú em
những điểm quan trọng về nhấm giấy.”
Merlot phóng lên một cái ghế rồi từ đó nhảy lên cái bàn có một
quyển sách lớn đang mở sẵn.
“Lối này, nhóc con,” nó vừa nói vừa bò lên những trang sách.
Và Despereaux bám theo chị từ ghế, lên bàn, lên trang sách.
“Nào,” Merlot nói. “Cái keo dính, ở đây này, ngon lắm đấy, còn
các cạnh giấy thì giòn tan, cũng ngon tuyệt.” Nó gặm ngay một cạnh
của trang giấy và quay sang nhìn Despereaux.
“Nhóc con thử đi,” nó nói. “Đầu tiên là vị hăng của keo và sau đó
là cái giòn tan của giấy. Còn những đường loằng ngoằng này nữa.
Thơm ngon lắm nhé.”
Despereaux nhìn xuống quyển sách, và có điều gì đó khác
thường đã xảy ra. Những ký hiệu trên các trang giấy, những đường
“loằng ngoằng” như Merlot đã gọi ấy, tự sắp thành các hình. Các
hình ấy lại tự sắp thành các từ, và các từ ấy đọc lên thành một cụm
từ kỳ diệu: Ngày xửa ngày xưa.
“Ngày xửa ngày xưa,” Despereaux thì thầm.
“Gì cơ?” Merlot hỏi.
“Không có gì.”
“Ăn đi,” Merlot nói.

https://thuviensach.vn

“Em không thể ăn được,” Despereaux nói, lùi xa khỏi cuốn sách.
“Tại sao?”
“Ừm,” Despereaux nói. “Như thế sẽ làm hỏng câu chuyện mất.”
“Câu chuyện? Câu chuyện nào?” Merlot nhìn chú chằm chằm.
Một mẩu giấy đung đưa trên đầu một trong những sợi râu cáu kỉnh
của nó. “Đúng như cha đã nói khi mày mới sinh ra. Có gì đó không ổn
với mày.” Nó quay người phóng ra khỏi thư viện để về kể với cha mẹ
nỗi thất vọng mới nhất này.
Despereaux chờ đến khi chị đi hẳn, rồi chú tiến đến, đưa một
chân ra, chạm vào những từ đáng yêu kia. Ngày xửa ngày xưa.
Chú rùng mình. Chú hắt hơi. Chú xì mũi vào chiếc khăn tay.
“Ngày xửa ngày xưa,” chú nói to lên, ngâm nga thưởng thức âm
thanh của nó. Và rồi, lần theo từng từ một bằng bàn chân mình,
chú đọc câu chuyện về một nàng công chúa xinh đẹp và người hiệp
sĩ dũng cảm đã phục tùng và tôn kính nàng.
Despereaux chưa biết điều này, nhưng chính chú, rất sớm thôi,
sẽ cần phải dũng cảm.
Tôi đã nói đến chuyện bên dưới tòa lâu đài có một ngục tối hay
chưa nhỉ? Trong ngục ấy có chuột cống. Lũ chuột cống to tướng.
Lũ chuột cống xấu tính.
Despereaux được định mệnh an bài sẽ phải gặp lũ chuột cống
ấy.
Hỡi độc giả, người phải biết rằng một số phận đầy thú vị (có
khi dính dáng đến chuột cống, có khi không) đang chờ đợi gần

https://thuviensach.vn

như tất cả những kẻ, dù là chuột hay là người, không chịu tuân theo
lẽ thường.

https://thuviensach.vn

Chương Bốn
Hạt Đậu xuất hiện
CÁC ANH CHỊ CỦA DESPEREAUX nhanh chóng từ bỏ cái nhiệm
vụ chẳng béo bở gì là huấn luyện chú theo kiểu cách trở thành một
con chuột.
Và thế là Despereaux được tự do.
Chú tiêu tốn những ngày dài theo cách mà chú muốn: Chú lang
thang qua những căn phòng lâu đài, mơ màng ngắm luồng sáng
chảy vào qua các khung cửa sổ kính màu. Chú đến thư viện và đọc đi
đọc lại câu chuyện về công chúa xinh đẹp và người hiệp sĩ đã giải
thoát cho nàng. Và cuối cùng, chú cũng phát hiện ra nguồn gốc
của thứ âm thanh ngọt ngào như mật kia.
Âm thanh ấy chính là âm nhạc.
Âm thanh ấy là vua Phillip chơi đàn ghi ta và hát cho con gái của
mình, nàng công chúa Hạt Đậu, vào mỗi tối trước khi nàng ngủ.
Giấu mình trong một cái lỗ trên bức tường phòng ngủ công chúa,
chú chuột nhắt lắng nghe bằng cả trái tim mình. Âm nhạc của nhà
vua khiến tâm hồn Despereaux lớn bổng và sáng bừng lên bên
trong chú.
“Ôi,” chú thốt lên, “nghe như là thiên đường vậy. Và thơm như là
mật ong ấy.”
Chú chìa tai trái ra khỏi cái lỗ trên tường để có thể nghe nhạc rõ
hơn, và rồi chú chìa nốt cả tai phải ra để nghe được rõ hơn nữa. Và
cũng chẳng phải đợi lâu cho tới lúc một chân chú theo cái đầu đưa

https://thuviensach.vn

ra, rồi một chân nữa, và rồi, dù Despereaux không hề chủ ý, toàn
bộ thân người chú đều đã lộ ra, tất cả nằm trong nỗ lực tới gần
âm nhạc hơn nữa.
Lúc này đây, tuy Despereaux không chịu nhập tâm nhiều cách cư
xử bình thường của loài chuột nhắt, song chú lại trung thành với
một trong những quy tắc cơ bản và tối thiểu trong mọi luật lệ của
loài chuột nhắt: Không bao giờ, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, được
để lộ mình ra trước con người.
Nhưng... âm nhạc, âm nhạc. Âm nhạc đã khiến chú bối rối và
hành xử trái với chút bản năng của loài chuột nhắt mà chú có được,
và vì thế chú đã để lộ bản thân mình; và chẳng mất bao lâu, chú đã
bị nàng công chúa Hạt Đậu mắt tinh theo dõi.
“Ôi, cha ơi,” nàng nói, “nhìn kìa, một con chuột nhắt.”
Nhà vua ngừng hát. Ông nheo mắt. Nhà vua bị cận thị; nghĩa là,
cái gì không ở ngay trước mắt mình thì ông sẽ khó mà nhìn thấy
được.
“Ở đâu?” nhà vua hỏi.
“Kia kìa,” công chúa Hạt Đậu nói. Nàng chỉ.
“Đó, Hạt Đậu yêu của ta, là một con bọ, không phải chuột nhắt.
Nó bé lắm, không thể là chuột nhắt được.”
“Không, không, nó là chuột nhắt mà.”
“Là bọ,” nhà vua nói, ngài luôn muốn mình đúng.
“Là chuột nhắt,” Hạt Đậu nói, biết chắc là mình đúng.

https://thuviensach.vn

Về phần Despereaux, chú bắt đầu nhận ra mình đã gây ra
một lỗi lầm khủng khiếp. Chú run rẩy. Chú lẩy bẩy. Chú hắt xì hơi.
Chú đã nghĩ đến chuyện ngất xỉu.
“Nó đang sợ,” Hạt Đậu nói. “Kìa, nó sợ đến mức run lên ấy. Con
nghĩ nó đang nghe nhạc đấy. Cha, cha chơi cái gì đi.”
“Một nhà vua mà đi chơi nhạc cho một con bọ ấy à?” Vua Phillip
nhăn trán lại. “Như thế có hợp lẽ hay không con gái? Thế giới lại
chẳng trở thành sai lầm, đảo lộn khi một ông vua lại chơi nhạc cho
một con bọ nghe hay sao?”
“Cha, con nói rồi mà, nó là con chuột nhắt,” Hạt Đậu nói. “Đi
mà?”
“Ồ, thôi được, nếu như điều đó làm con vui. Ta, nhà vua, sẽ
chơi nhạc cho một con bọ.”
“Con chuột nhắt,” Hạt Đậu sửa lại.

https://thuviensach.vn

Nhà vua chỉnh lại chiếc vương miện bằng vàng nặng trịch của
mình. Ông hắng giọng. Ông lướt ngón tay trên cây đàn ghi ta và
bắt đầu hát bài hát về một cảm xúc mơ màng lãng mạn. Bài hát
ngọt ngào như thể ánh sáng bừng chiếu qua các khung cửa sổ kính
màu, cuốn hút như thể câu chuyện trong một cuốn sách.
Despereaux quên béng mọi sợ hãi. Chú chỉ muốn được nghe
nhạc mà thôi.
Chú bò tới gần hơn rồi gần hơn nữa, cho tới khi, thưa độc giả,
tới khi chú ngồi ngay dưới chân nhà vua.

https://thuviensach.vn

Chương Năm
Điều Furlough trông thấy
CÔNG CHÚA HẠT ĐẬU cúi xuống nhìn Despereaux. Nàng mỉm
cười với chú. Và trong khi cha nàng chơi một bài hát khác, bài hát về
hoàng hôn rơi phủ trên những bức tường khu vườn thiu ngủ, thì công
chúa vươn tay ra chạm vào đỉnh đầu chú chuột nhắt.
Despereaux ngước nhìn nàng đầy kinh ngạc. Hạt Đậu, chú khẳng
định, trông y như công chúa xinh đẹp trong cuốn sách thư viện vậy.
Công chúa mỉm cười với Despereaux lần nữa, và lần này,
Despereaux cười lại. Và rồi, một điều không thể tưởng tượng nổi đã
xảy ra: Chú chuột nhắt đã phải lòng.
Độc giả, có lẽ người sẽ hỏi thế này; mà thật ra, người phải hỏi câu
này mới đúng: Chuyện một con chuột nhắt bé tí, ốm yếu, tai to
đùng phải lòng một công chúa người xinh đẹp tên là Hạt Đậu chẳng
phải là nực cười hay sao?
Câu trả lời là... có. Tất nhiên rồi, thật là buồn cười.
Tình yêu rất buồn cười.
Nhưng tình yêu còn tuyệt vời. Và còn mạnh mẽ nữa. Và tình yêu
của Despereaux dành cho công chúa Hạt Đậu sẽ tự chứng minh, qua
thời gian, rằng nó có tất cả những điều ấy: đầy sức mạnh, tuyệt
vời, và buồn cười.
“Cậu thật đáng yêu,” công chúa nói với Despereaux. “Cậu thật bé
quá đi.”

https://thuviensach.vn

Khi Despereaux đang ngước nhìn nàng đầy âu yếm, thì
Furlough tình cờ phóng ngang qua phòng công chúa, quay đầu từ
trái sang phải, từ phải sang trái, cứ thế mãi.
“Giời ôi!” Furlough thốt lên. Nó dừng lại. Nó nhìn chằm chằm
vào phòng công chúa. Những sợi râu của nó thẳng căng như dây
cung.
Điều mà Furlough trông thấy là Despereaux đang ngồi ngay
dưới chân nhà vua. Điều mà Furlough trông thấy là công chúa
đang chạm vào đỉnh đầu em trai nó.
“Giời ôi!” Furlough kêu lên lần nữa. “Ôi giời ôi! Nó điên rồi! Nó
tiêu đời rồi!”
Và, thực hiện một lối chạy kinh điển, Furlough phóng ngay đi kể
với cha mình, Lester Tilling, cái tin tức khủng khiếp và khó tin về
những gì nó vừa trông thấy.

https://thuviensach.vn

Chương Sáu
Cái trống này
“NÓ KHÔNG THỂ, đơn giản là không thể nào là con trai ta được,”
Lester nói. Ông tóm chặt lấy những sợi râu của mình bằng hai chân
trước và lắc đầu hết bên này sang bên kia đầy thất vọng.
“Tất nhiên nó là con ông rồi,” Antoinette nói. “Ông bảo nó
không phải con ông là có ý gì? Một câu nói thật buồn cười. Sao lúc
nào ông cũng phải nói những câu buồn cười thế hả?”
“Chính bà,” Lester nói. “Đấy là lỗi của bà. Dòng máu Pháp trong
nó đã khiến nó điên rồ.”
“C'est moi(1)?” Antoinette nói. “C'est moi? Tại sao luôn luôn phải
là tôi có lỗi chứ? Nếu như con trai ông là kẻ đáng thất vọng như
thế, thì lỗi của ông cũng to bằng lỗi của tôi vậy.”
“Phải làm gì đó,” Lester nói. Ông kéo một sợi râu mạnh tới mức nó
tuột ra. Ông vẫy sợi râu trên đầu mình. Ông cầm nó chỉ vào vợ. “Nó
sẽ khiến tất cả chúng ta tiêu đời,” ông hét lên, “ngồi dưới chân
một ông vua người. Không thể tin được! Không thể nào tưởng tượng
nổi!”
“Ôi, thật là bi kịch,” Antoinette nói. Bà giơ một chân trước ra và
săm soi những chiếc móng đã sơn sửa của mình. “Nó là một con
chuột nhắt bé tí. Nó gây hại được là bao chứ?”
“Nếu như có một điều mà tôi đã học được trong thế giới này,”
Lester nói, “thì đó là chuột phải hành xử như là chuột, nếu không thì
chắc chắn sẽ có rắc rối. Tôi sẽ kêu gọi một cuộc họp đặc biệt với

https://thuviensach.vn

Hội Đồng Chuột. Chúng tôi sẽ cùng quyết định xem cần phải làm
gì.”
“Ôi,” Antoinette nói, “ông với cái hội đồng chuột ấy. Theo tôi thì
chỉ phí thời gian thôi.”
“Bà không hiểu hay sao?” Lester quát lên. “Nó phải bị trừng phạt.
Nó phải bị đem ra trước tòa án.” Ông lao ngang qua bà và giận dữ bới
tung một chồng giấy lộn, cho tới khi tìm thấy một cái đê khâu với
một mẩu da căng qua chỗ hở.
“Ôi, đừng,” Antoinette nói. Bà ôm lấy hai tai. “Không phải cái
trống của hội đồng chuột chứ.”
“Phải đấy,” Lester nói, “cái trống ấy đấy.” Ông giơ nó lên thật
cao, quá đầu mình, đầu tiên là về hướng Bắc và hướng Nam, rồi
về hướng Đông và hướng Tây. Ông hạ thấp mình xuống, quay
lưng về phía vợ, nhắm mắt lại, hít một hơi thật sâu, và bắt đầu
đánh cái trống chầm chậm, một phát dài bằng đuôi, hai phát giật
bằng chân.
Bum. Chát-chát. Bum. Chát-chát. Bum. Chát-chát.
Giai điệu của tiếng trống là tín hiệu gọi các thành viên của Hội
Đồng Chuột.
Bum. Chát-chát. Bum. Chát-chát. Bum.
Tiếng trống đánh lên báo cho họ biết rằng một quyết định
quan trọng cần được đưa ra, một quyết định sẽ ảnh hưởng tới sự an
nguy và sống còn của toàn bộ cộng đồng chuột nhắt.
Bum. Chát-chát. Bum. Chát-chát.
Bum.

https://thuviensach.vn

Chương Bảy
Chú chuột nhắt đáng yêu
VÀ THÀNH VIÊN ĐƯỢC CHÚNG TA yêu thích nhất trong cộng
đồng chuột nhắt đang làm gì trong lúc tiếng trống của Hội
Đồng Chuột vang vọng khắp những bức tường của lâu đài?
Hỡi độc giả, tôi phải nói ngay rằng Furlough đã không trông
thấy điều tệ nhất. Despereaux ngồi với công chúa và nhà vua
lắng nghe hết bài hát này đến bài hát khác. Tới một lúc nọ, thật
nhẹ nhàng, ôi thật êm ái, Hạt Đậu nâng chú chuột lên trong tay mình.
Nàng khép chú lại trong lòng bàn tay và gãi gãi đôi tai to tướng của
chú.
“Cậu có đôi tai thật dễ thương,” Hạt Đậu nói với chú. “Như là
những mẩu nhung nhỏ ấy.”
Despereaux nghĩ chú có thể ngất đi vì sung sướng khi được ai bảo
đôi tai chú thật nhỏ bé và dễ thương. Chú tựa đuôi mình lên cổ tay
Hạt Đậu cho vững và cảm nhận được mạch của công chúa, nhịp đập
của trái tim nàng, và trái tim chú ngay lập tức bắt đúng nhịp tim
nàng.

https://thuviensach.vn

“Cha,” Hạt Đậu lên tiếng khi nhạc vừa dứt, “con sẽ giữ chú chuột
này. Bọn con sẽ là những người bạn tốt.”
Nhà vua nhìn xuống Despereaux đang nằm gọn trong đôi tay
con gái. Ông nheo mắt lại. “Một con chuột nhắt,” ông lẩm bẩm.
“Đồ gặm nhấm.”
“Gì ạ?” Hạt Đậu nói.
“Bỏ nó xuống,” nhà vua ra lệnh.
“Không,” Hạt Đậu nói, nàng hoàn toàn không quen với việc bị sai
bảo phải làm gì. “Ý con là, tại sao chứ?”
“Vì ta bảo con làm vậy.”
“Nhưng tại sao?” Hạt Đậu phản kháng.
“Vì đó là một con chuột nhắt.”

https://thuviensach.vn

“Con biết. Chính con nói với cha nó là chuột nhắt mà.”
“Ta đã không suy nghĩ,” nhà vua nói.
“Nghĩ gì cơ?”
“Về mẹ con. Hoàng hậu.”
“Mẹ của con,” Hạt Đậu buồn rầu nói.
“Chuột nhắt là lũ gặm nhấm,” nhà vua nói. Ông chỉnh lại vương
miện. “Chúng có họ với... chuột cống. Con biết là chúng ta nghĩ về
chuột cống thế nào rồi đấy. Con biết quá khứ tối tăm của
chúng ta với lũ chuột cống ra sao rồi đấy.”
Hạt Đậu rùng mình.
“Nhưng cha,” nàng nói, “nó không phải chuột cống. Mà là chuột
nhắt. Chúng khác nhau.”
“Hoàng gia,” nhà vua nói, “có rất nhiều bổn phận. Và một trong
số đó là không liên hệ mật thiết với dù là họ hàng xa xôi của kẻ thù.
Bỏ nó xuống, Hạt Đậu.”
Công chúa đặt Despereaux xuống.
“Con là cô bé ngoan,” nhà vua nói. Và rồi ông nhìn Despereaux.
“Đi đi,” ông nói.
Tuy nhiên, Despereaux không chịu đi. Chú ngồi nhìn lên công
chúa.
Nhà vua giậm chân. “Đi!” ông quát lên.
“Cha,” công chúa nói, “đừng mà, đừng ghét bỏ nó.” Và nàng bắt
đầu khóc thút thít.

https://thuviensach.vn

Despereaux, khi trông thấy nước mắt của nàng, liền phá bỏ cái
quy tắc lớn lao và kinh điển cuối cùng của loài chuột. Chú cất
tiếng nói. Với một con người.
“Đừng,” Despereaux nói, “đừng khóc.” Chú đưa chiếc khăn tay
của mình về phía công chúa.
Hạt Đậu sụt sịt và nghiêng người xuống gần chú.
“Không được nói chuyện với con bé!” nhà vua gầm lên.
Despereaux đánh rơi chiếc khăn. Chú lùi xa khỏi nhà vua.
“Lũ gặm nhấm không nói chuyện với các công chúa. Chúng ta sẽ
không để thế giới này trở nên sai trái, hỗn loạn. Phải có quy tắc. Đi.
Biến đi, trước khi đầu óc ta trở lại bình thường và ta cho người
giết ngươi.”
Nhà vua giậm chân lần nữa. Despereaux thấy đã đến lúc báo
động khi có hẳn một bàn chân to đến thế, đập xuống với một sức
mạnh và sự tức giận lớn đến thế, lại đang ở rất gần cái đầu bé
nhỏ của mình đến thế. Chú chạy nhanh về phía cái lỗ trên tường.
Nhưng chú quay lại trước khi chui hẳn vào trong đó. Chú quay lại
và hét lên với công chúa. “Tên tôi là Despereaux!”
“Despereaux ư?” nàng nói.
“Tôi tôn kính nàng!” Despereaux hét lên.
“Tôi tôn kính nàng” là câu mà chàng hiệp sĩ đã nói với công chúa
xinh đẹp trong câu chuyện Despereaux đọc mỗi ngày ở cuốn sách
thư viện. Despereaux thường xuyên lẩm nhẩm câu nói ấy một mình,
nhưng trước buổi tối nay, chú chưa bao giờ có cơ hội dùng đến nó
khi nói chuyện với bất kỳ ai khác.

https://thuviensach.vn

“Biến ngay khỏi đây!” nhà vua hét lên, giậm chân mạnh hơn và
rồi mạnh hơn nữa đến nỗi như thể cả lâu đài này, cái thế giới này,
đang rung lên. “Lũ gặm nhấm thì biết gì về sự tôn kính.”
Despereaux chạy vào cái lỗ và từ đó chú ngó ra nhìn công chúa.
Nàng đã nhặt chiếc khăn tay của chú lên và nàng đang nhìn thẳng
vào chú... nhìn thẳng, vào tâm hồn chú.
“Despereaux,” nàng nói. Chú thấy tên mình trên môi nàng.
“Tôi tôn kính nàng,” Despereaux thì thầm. “Tôi tôn kính nàng.”
Chú đặt một chân trước lên trái tim mình. Chú hạ mình thật thấp,
đến mức những sợi râu của chú chạm xuống sàn.
Chú, chao ôi, là một con chuột nhắt đang say đắm trong tình
yêu.

https://thuviensach.vn

Chương Tám
Tống cho bọn chuột cống
HỘI ĐỒNG CHUỘT, gồm mười ba ngài chuột cao quý và một
ngài Chuột Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý, nhận lời kêu gọi từ chiếc
trống của Lester và tụ họp trong một cái lỗ nhỏ bí mật dưới phòng
ngự của vua Phillip. Mười bốn ngài chuột ngồi vòng quanh một
mẩu gỗ đặt thăng bằng trên những ống chỉ và lắng nghe trong
kinh sợ khi cha của Despereaux kể lại chuyện Furlough đã nhìn thấy
những gì.
“Ngay dưới chân nhà vua,” Lester nói.
“Ngón tay cô ta đặt trên đầu nó,” Lester nói.
“Nó nhìn lên cô ta, và... không hề sợ hãi.”
Những thành viên của Hội Đồng Chuột lắng nghe, mõm há
hốc. Họ lắng nghe, những sợi râu rũ xuống và những đôi tai dựng
thẳng đứng trên đầu. Họ lắng nghe trong nỗi choáng váng và giận
dữ và hãi sợ.
Khi Lester kết thúc, một sự im lặng nối theo, u ám và sâu thăm
thẳm.
“Có điều gì đó,” ngài Chuột Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý chậm
rãi, “không ổn với con trai ông. Nó không được bình thường. Chuyện
này đã vượt quá giới hạn những cơn sốt, đôi tai to và sự còi cọc của
nó. Nó thật đáng lo ngại. Hành xử của nó đang đe dọa tất cả chúng
ta. Không thể tin tưởng loài người được. Chúng ta đã biết đây là một
thực tế không thể nào chối cãi. Một con chuột đi kết giao với loài

https://thuviensach.vn

người, một con chuột ngồi ngay dưới chân một con người, một con
chuột để cho một con người chạm vào mình” - tới đây, toàn bộ Hội
Đồng Chuột chìm đi trong một cơn rùng mình kinh sợ tập thể - “thì
không thể nào tin tưởng được. Đó là quy tắc của thế giới, thế giới
của chúng ta.
“Hỡi các bạn chuột, niềm mong mỏi cồn cào nhất của ta là
Despereaux chưa lên tiếng với những người này. Nhưng rõ ràng là
chúng ta chẳng thể kỳ vọng điều đó. Và đây là lúc để hành động,
không phải để suy đoán.”
Lester gật đầu đồng tình. Và mười hai thành viên còn lại của
Hội Đồng Chuột cũng gật đầu.
“Chúng ta không có lựa chọn nào cả,” ngài Chuột Đứng Đầu nói.
“Nó phải bị tống xuống ngục tối.” Ông ta giáng một nắm đấm
xuống bàn. “Nó phải bị tống cho bọn chuột cống. Ngay lập tức.
Hỡi các thành viên hội đồng, ta sẽ hỏi lá phiếu của các ngài. Ai
thuận ý tống Despereaux xuống ngục tối hãy nói 'ay.'”
Một dàn đồng ca kêu “ay” buồn bã.
“Ai phản đối hãy nói 'nay.'”
Im lặng bao phủ căn phòng.
Tiếng động duy nhất là từ Lester. Ông đang khóc.
Và mười ba ngài chuột kia, cảm thấy xấu hổ thay cho Lester,
quay nhìn chỗ khác.
Hỡi độc giả, người có tưởng tượng nổi chính cha mình lại không bỏ
phiếu phản đối khi mình bị tống xuống ngục tối đầy những
chuột cống hay không? Người có thể tưởng tượng nổi ông ấy không
hề nói một lời nào để bảo vệ người?

https://thuviensach.vn

Cha Despereaux khóc than và ngài Chuột Đứng Đầu Vô Cùng
Cao Quý lại giáng một nắm đấm xuống bàn rồi nói, “Despereaux
Tilling sẽ xuất hiện trước cộng đồng chuột. Nó sẽ phải lắng nghe
về tội lỗi của mình; nó sẽ có một cơ hội để phủ nhận. Nếu không
phủ nhận, nó sẽ được phép từ bỏ những tội lỗi đó để được đi xuống
ngục tối với trái tim trong sạch. Despereaux Tilling sau đây bị gọi tới
nói chuyện với Hội Đồng Chuột.”
Ít nhất Lester cũng còn biết điều mà nhỏ nước mắt trước
hành động bội bạc của mình. Độc giả, người có biết “bội bạc” nghĩa
là gì không? Tôi có cảm giác là người hiểu, dựa trên cái cảnh tượng
nho nhỏ vừa mới diễn ra đây. Nhưng người vẫn nên tra trong từ điển,
để cho chắc ấy mà.

https://thuviensach.vn

Chương Chín
Câu hỏi phù hợp
HỘI ĐỒNG CHUỘT cho Furlough đi triệu Despereaux về. Và
Furlough tìm thấy cậu em trai trong thư viện, đang đứng trên cuốn
sách lớn mở rộng, cái đuôi quấn chặt quanh bàn chân, cơ thể bé nhỏ
của chú đang run rẩy.
Despereaux đang đọc to câu chuyện. Chú đang đọc từ đầu để
lần tới đoạn cuối, nơi người đọc được đảm bảo rằng chàng hiệp sĩ
và công chúa xinh đẹp kia được sống bên nhau hạnh phúc mãi mãi.
Despereaux muốn đọc những từ ấy. Hạnh phúc mãi mãi. Chú
cần phải đọc chúng to lên; chú cần một chút bảo đảm rằng cái
cảm giác của chú với công chúa Hạt Đậu, tình yêu này, sẽ có một kết
thúc tốt đẹp. Và vì thế chú đọc câu chuyện như thể đó là một thứ
bùa chú và từ ngữ của nó, khi được đọc to lên, sẽ khiến điều kỳ diệu
xuất hiện.
“Trông kìa,” Furlough tự nói với mình. Nó nhìn em trai rồi quay
đi. “Đây chính là điều mà mình nói đến đây. Chính là cái kiểu ấy.
Nó đang làm cái quái gì ở đây cơ chứ? Nó chẳng ăn giấy. Nó đang
nói chuyện với giấy. Sai trái, sai trái, sai trái.”
“Này,” nó nói với Despereaux.
Despereaux vẫn tiếp tục đọc.
“Này!” Furlough hét lên. “Despereaux! Hội Đồng Chuột muốn
gặp mày.”
“Gì cơ?” Despereaux nói. Chú ngẩng đầu lên khỏi cuốn sách.

https://thuviensach.vn

“Hội Đồng Chuột triệu mày tới gặp họ.”
“Em ư?” Despereaux hỏi.
“Mày đấy.”
“Giờ em đang bận,” Despereaux nói, và chú lại chúi đầu vào
cuốn sách rộng mở.
Furlough thở dài. “Trời ạ,” nó nói. “Giời ôi. Chả có cái gì là có lý
với nó cả. Chẳng có gì. Mình đã đúng khi báo về nó. Nó thật không
bình thường.”
Furlough bò lên chân ghế và rồi nhảy phắt lên cuốn sách. Nó
ngồi cạnh Despereaux. Nó vỗ lên đầu chú một lần, rồi hai lần.
“Này,” nó nói. “Hội Đồng Chuột không mời đâu. Họ yêu cầu. Họ
ra lệnh. Mày phải đi với tao. Ngay bây giờ.”
Despereaux quay sang Furlough. “Anh có biết tình yêu là gì
không?” chú hỏi.
“Hử?”
“Tình yêu.”
Furlough lắc đầu. “Mày hỏi sai rồi,” nó nói. “Câu mà lẽ ra mày
phải hỏi là tại sao Hội Đồng Chuột muốn gặp mày.”
“Có một người yêu em đấy,” Despereaux nói. “Và em cũng yêu
nàng, và đấy là điều duy nhất có ý nghĩa với em.”
“Người yêu mày? Người mày yêu? Có gì khác chứ? Vấn đề là bây
giờ mày đang gặp rắc rối to với Hội Đồng Chuột ấy.”
“Tên nàng,” Despereaux nói, “là Hạt Đậu.”

https://thuviensach.vn

“Gì cơ?”
“Người yêu em ấy. Tên nàng là Hạt Đậu.”
“Giời ôi,” Furlough nói. “Mày lẫn lộn tất cả mọi chuyện rồi. Mày
không hiểu được làm một con chuột thì phải như thế nào. Mày
không biết ý nghĩa việc bị gọi đến gặp Hội Đồng Chuột. Mày phải
đi với tao. Đây là luật pháp. Mày bị triệu tập.”
Despereaux thở dài. Chú vươn ra chạm vào những chữ công chúa
xinh đẹp trong sách. Chú lần theo chúng với một bàn chân. Và rồi
chú đưa bàn chân ấy lên miệng.
“Giời ôi,” Furlough nói. “Mày đang tự giễu hề đấy. Đi thôi.”
“Tôi tôn kính nàng,” Despereaux thì thầm. “Tôi tôn kính nàng.”
Và rồi, thưa độc giả, chú theo Furlough đi ra khỏi cuốn sách
rồi tuột xuống chân ghế rồi băng qua sàn nhà thư viện tới nơi
Hội đồng Chuột đang chờ đợi.
Chú để cho anh trai dẫn chú tới định mệnh của mình.

https://thuviensach.vn

Chương Mười
Những lý do tốt đẹp
TOÀN BỘ CỘNG ĐỒNG CHUỘT NHẮT, theo hướng dẫn của
Chuột Đứng Đầu Vô Cùng Cao Quý, đã tụ tập lại phía sau bức tường
phòng khiêu vũ của lâu đài. Các thành viên của Hội Đồng Chuột
ngồi trên ba viên gạch xếp chồng lên, và trước mặt họ là tất cả
chuột nhắt, già lẫn trẻ, ngốc nghếch lẫn thông thái, đang sống
trong lâu đài này.
Họ đang đợi Despereaux.
“Dẹp đường,” Furlough nói. “Nó đây rồi. Tôi đã mang được nó
về. Dẹp đường nào.”
Furlough len mình xuyên qua đám đông chuột nhắt. Despereaux
bám chặt lấy đuôi anh.
“Nó kia kìa,” đám chuột thì thào. “Nó kia rồi.”
“Nó bé quá.”
“Người ta nói nó sinh ra hai mắt đã mở to đấy.”
Một vài con nhích ra xa khỏi Despereaux trong ghê sợ, còn những
con khác háo hức chuyện ly kỳ thì cố vươn ra để chạm râu hay đụng
chân vào người chú.
“Công chúa đã đặt một ngón tay lên người nó đấy.”
“Người ta nói nó đã ngồi dưới chân nhà vua.”

https://thuviensach.vn

“Chuyện ấy không thể xảy ra được!” vọng lại cái giọng không lẫn
vào đâu được của cô Florence của Despereaux.
“Dẹp đường, dẹp đường nào!” Furlough quát lên. “Tôi đã mang nó
về đây. Tôi mang về Despereaux Tilling, kẻ bị Hội Đồng Chuột
triệu tập đây.”
Nó dẫn Despereaux ra trước phòng. “Thưa các thành viên đáng
kính của Hội Đồng Chuột,” Furlough kêu to. “Tôi đã đem
Despereaux Tilling về đây, như các ngài yêu cầu, để nói chuyện với
các ngài ạ.” Nó liếc nhìn Despereaux qua vai mình. “Bỏ tao ra,”
Furlough nói.
Despereaux thả cái đuôi của Furlough ra. Chú ngẩng nhìn lên các
thành viên của Hội Đồng Chuột. Cha của chú bắt...